Tiêu Chuẩn Thang Máy: QCVN, TCVN & Kiểm Định Mới Nhất

Tiêu Chuẩn Thang Máy Sẽ Bao Gồm Những Gì?

Tiêu chuẩn thang máy hiện nay tại Việt Nam sẽ bao gồm ba nhóm văn bản có tính chất pháp lý khác nhau, và việc nhầm chúng với nhau là lý do nhiều gia chủ chuẩn bị sai ngay từ đầu. Tách rõ ba nhóm này nên là việc làm trước khi xem tới bất kỳ con số nào. Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) là tài liệu kỹ thuật mang tính tự nguyện áp dụng, đóng vai trò căn cứ để thiết kế, chế tạo và thử nghiệm, chẳng hạn TCVN 6396-20:2017 về cấu tạo và lắp đặt. Quy chuẩn Việt Nam (QCVN) thì ngược lại, bắt buộc áp dụng và là cơ sở để chứng nhận hợp quy, chẳng hạn QCVN 02:2019/BLĐTBXH. Kiểm định an toàn là nhóm thứ ba trong tiêu chuẩn thang máy, đây là nghĩa vụ pháp lý nhằm đánh giá tình trạng tiêu chuẩn thang máy, mức độ an toàn trong thực tế vận hành của thang sau khi hoàn tất lắp đặt và trong suốt quá trình sử dụng.

Bảng dưới đây tóm tắt sự khác nhau giữa ba nhóm để gia chủ dễ hình dung trước khi đi vào chi tiết:

Quy Chuẩn Bắt Buộc Hiện Hành Cho Các Công Trình Thang Máy

Quy chuẩn bắt buộc hiện hành phụ thuộc vào loại thang: thang chở người thông thường áp dụng QCVN 02:2019/BLĐTBXH, còn thang máy gia đình có quy chuẩn riêng là QCVN 32:2018/BLĐTBXH. Đây là điểm nhiều bài viết bỏ sót, khiến gia chủ tra nhầm văn bản.

Tiêu Chuẩn Thang Máy Thông Thường: QCVN 02:2019/BLĐTBXH

QCVN 02:2019/BLĐTBXH là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động đối với thang máy, ban hành kèm Thông tư 42/2019/TT-BLĐTBXH và có hiệu lực từ ngày 01/7/2021. Phạm vi của nó là thang máy chở người hoặc chở người và hàng được lắp đặt mới, vận hành bằng dẫn động ma sát, cưỡng bức hoặc thủy lực.

Điểm cần lưu ý là quy chuẩn này đã thay thế ba quy chuẩn cũ cùng lúc: QCVN 02:2011 cho thang điện, QCVN 18:2013 cho thang thủy lực và QCVN 26:2016 cho thang không phòng máy. Nếu một bộ hồ sơ tư vấn còn viện dẫn các mã 2011, 2013 hay 2016, đó là tài liệu đã lỗi thời.

Tiêu Chuẩn Thang Máy Gia Đình: QCVN 32:2018/BLĐTBXH

Thang máy gia đình được điều chỉnh bởi QCVN 32:2018/BLĐTBXH ban hành năm 2018, và nằm ngoài phạm vi của QCVN 02:2019. Quy chuẩn này định nghĩa thang máy gia đình bằng các giới hạn kỹ thuật cụ thể: vận tốc cabin không quá 0,3 m/s, diện tích hữu ích sàn cabin không lớn hơn 1,6 m² với cạnh sàn không nhỏ hơn 0,6 m, và hành trình nâng không quá 15 m.

Giới hạn tốc độ này có ý nghĩa thực tế hơn nhiều người nghĩ. Vài nơi quảng cáo thang gia đình chạy 1,0 m/s, nhưng một khi vượt 0,3 m/s thì thiết bị không còn thuộc nhóm thang gia đình theo QCVN 32:2018 và phải xét theo quy chuẩn khác. Vì vậy khi chốt cấu hình, gia chủ nên hỏi thẳng đơn vị lắp thang đang áp quy chuẩn nào cho công trình của mình.

Tiêu Chuẩn Thang Máy: Thông Tin Kỹ Thuật & Thiết Kế Hiện Hành Theo Cập Nhật Mới Nhất

Tiêu chuẩn kỹ thuật đang áp dụng cho cấu tạo và lắp đặt thang máy là TCVN 6396-20:2017 và TCVN 6396-50:2017, cả hai biên soạn trên cơ sở tiêu chuẩn châu Âu EN 81-20 và EN 81-50. Hai tiêu chuẩn này đã thay thế TCVN 6395:2008 và TCVN 6396-2:2009 trước đây. TCVN 6395:2008, vốn hay được gọi là tiêu chuẩn cho thang máy gia đình, thực ra đã hết hiệu lực và được thay bằng bộ TCVN 6396-20/50:2017. Riêng nhà cải tạo còn có thêm TCVN 6396-21:2020, dành cho thang lắp mới trong tòa nhà đang sử dụng, nơi kết cấu có sẵn không cho phép đáp ứng đầy đủ yêu cầu như nhà xây mới.

Bảng sau tổng hợp các tiêu chuẩn thang máy còn hiệu lực và tiêu chuẩn đã được thay thế:

>> Xem thêm: Kinh Nghiệm Mua Thang Máy Gia Đình: Hướng Dẫn Cách Lựa Chọn

Kiểm Định An Toàn Trong Tiêu Chuẩn Thang Máy: Bắt Buộc, Chu Kỳ & Hồ Sơ

Kiểm định an toàn thang máy là thủ tục bắt buộc, không phải lựa chọn thêm. Thang máy nằm trong Danh mục các loại máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động theo Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH, nên buộc phải kiểm định kỹ thuật an toàn trước khi đưa vào sử dụng và định kỳ trong quá trình vận hành.

Đội ngũ Phụng Hoàng tiến hành lắp đặt thang tải hàng kèm người tại Tiền Giang

Ba Loại Kiểm Định Trong Tiêu Chuẩn Thang MáyVà Chu Kỳ Định Kỳ

Chủ đầu tư sẽ cần nắm rõ ba loại kiểm định để đáp ứng tiêu chuẩn thang máy: lần đầu trước khi đưa vào sử dụng, định kỳ khi hết hạn lần trước, và bất thường sau sửa chữa lớn, sau sự cố hoặc khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Quy trình hiện hành là QTKĐ 02-2021/BLĐTBXH, ban hành kèm Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH, có hiệu lực từ 15/11/2021. Chu kỳ kiểm định định kỳ theo quy trình mới tính theo loại công trình và tuổi thang, không còn theo mốc 10 năm hay 20 năm như quy định cũ, dưới đây là chu kỳ đáp ứng tiêu chuẩn thang máy:

1. Hai năm một lần với thang lắp tại chung cư, văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện, khách sạn, nhà máy sản xuất hoặc khu vực công cộng.
2. Ba năm một lần với thang lắp tại các công trình khác, trong đó có nhà ở riêng lẻ.
3. Một năm một lần với thang đã sử dụng trên 15 năm.

Tiêu Chuẩn Thang Máy: Giấy Tờ An Toàn Khi Bàn Giao Và Vận Hành

Khi nhận bàn giao, gia chủ nên kiểm tra đủ ba thứ: lý lịch thang máy, giấy chứng nhận kết quả kiểm định và tem kiểm định còn hạn. Lý lịch thang máy ghi thông tin nhà sản xuất, mã hiệu, năm sản xuất, số tầng phục vụ, tải trọng cùng đặc trưng kỹ thuật của thiết bị an toàn, máy kéo và cáp. Qua nhiều công trình, đội kỹ thuật Phụng Hoàng đều khuyên gia chủ giữ nguyên bộ hồ sơ này cho lần kiểm định kế tiếp, vì kiểm định viên sẽ xem lại biên bản và giấy chứng nhận của lần trước. Bộ hồ sơ đầy đủ cũng là căn cứ để xử lý bảo hành và truy nguồn linh kiện khi cần thay thế.

Sai Lầm Thường Gặp Khi Thi Công Không Đáp Ứng Tiêu Chuẩn Thang Máy

Áp dụng tiêu chuẩn thang máy vào trong thực tế thi công nghĩa là chừa đúng điều kiện xây dựng cho thang trước khi đổ bê tông, đặc biệt là hố pit, khoảng overhead phía trên cùng và đường vận chuyển thiết bị. Đây là phần dễ bị bỏ qua nhất khi thiết kế nhà, và cũng là phần tốn kém nhất khi phải sửa. Sai lầm về mặt tiêu chuẩn thang máy mà chủ đầu tư hay mắc phải chính là làm hố pit quá nông hoặc overhead quá thấp để tiết kiệm chiều cao. Theo kinh nghiệm thi công, nhà phố bốn đến năm tầng nên chừa hố pit khoảng 800 mm và overhead thông thủy từ 3.200 mm trở lên, để thang chạy êm và đội bảo trì có chỗ thao tác an toàn. Đây là khuyến nghị thực tế; con số đạt chuẩn chính xác vẫn phải theo bản vẽ và tốc độ thang, đối chiếu với tiêu chuẩn áp dụng cho công trình.

Nhà cải tạo là trường hợp rủi ro hơn vì kết cấu đã cố định. Với nhà đang ở, gia chủ không nên kết luận chỉ dựa vào khoảng trống lớn nhất ở cầu thang, mà cần đo chiều lọt lòng nhỏ nhất và kiểm tra khả năng đào hố pit. Những công trình kiểu này thường phải khảo sát thực địa và có thể cần xét tới thang máy không phòng máy hoặc giải pháp thang máy cho nhà cải tạo. Lưu ý: Đối với công trình cải tạo, đừng vội chốt phương án chỉ dựa trên khoảng trống lớn nhất ở cầu thang. Chiều lọt lòng nhỏ nhất, độ sâu hố pit, khoảng overhead và đường đưa thiết bị mới là yếu tố quyết định thang nào lắp được.

Để đáp ứng những tiêu chuẩn thang máy nêu trên trong công trình thang máy của bạn, gia chủ chỉ cần đi theo ba bước. Trước hết, xác định loại thang là gia đình hay thông thường để biết áp QCVN 32:2018 hay QCVN 02:2019. Tiếp đó, dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành để thiết kế và chuẩn bị điều kiện xây dựng. Cuối cùng, lên kế hoạch kiểm định trước khi đưa thang vào vận hành.

Nếu bạn đang chuẩn bị xây mới hoặc cải tạo, gia chủ có thể gửi cho đội kỹ thuật Phụng Hoàng ba thông tin cơ bản: vị trí dự kiến đặt thang, số điểm dừng và kích thước hố thang hiện có. Từ đó chúng tôi kiểm tra điều kiện sơ bộ và tư vấn phương án phù hợp với tiêu chuẩn trước khi báo giá. Gia chủ cũng có thể tham khảo trước bảng báo giá trọn gói hoặc đặt lịch tư vấn và thiết kế.

FAQ – Câu Hỏi Thường Gặp Về Tiêu Chuẩn Thang Máy

1. Tiêu chuẩn thang máy và quy chuẩn thang máy khác nhau thế nào?

Tiêu chuẩn (TCVN) mang tính tự nguyện, là căn cứ kỹ thuật để thiết kế và chế tạo. Quy chuẩn (QCVN) bắt buộc áp dụng, làm cơ sở hợp quy và an toàn lao động. Một chiếc thang hợp lệ cần tuân quy chuẩn bắt buộc và dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp.

2. Thang máy gia đình áp dụng tiêu chuẩn nào?

Thang máy gia đình áp dụng QCVN 32:2018/BLĐTBXH, với giới hạn tốc độ không quá 0,3 m/s, diện tích sàn cabin không quá 1,6 m² và hành trình nâng không quá 15 m. Đây là quy chuẩn riêng, khác với QCVN 02:2019 dành cho thang chở người thông thường.

3. Kiểm định thang máy bao lâu một lần?

Theo QTKĐ 02-2021/BLĐTBXH, chu kỳ định kỳ là hai năm với thang ở chung cư, văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện, khách sạn, nhà máy hoặc nơi công cộng; ba năm với thang ở công trình khác như nhà ở riêng lẻ; và một năm với thang đã dùng trên 15 năm.