Quy Trình Cứu Hộ Thang Máy Diễn Ra Thế Nào?

Quy Trình Cứu Hộ Thang Máy Gồm Mấy Giai Đoạn Và Ai Làm Gì?

Một quy trình cứu hộ thang máy hoàn chỉnh đi qua năm giai đoạn, từ lúc cabin dừng bất thường cho tới khi thang được kiểm tra xong rồi mới trả lại vận hành. Mỗi giai đoạn có một người chịu trách nhiệm khác nhau, và không ai được làm thay phần việc của người khác.

Cabin dừng giữa hai tầng thường không phải dấu hiệu thang hỏng nặng, mà là hệ thống an toàn chủ động ngắt để giữ cabin đứng yên khi mất điện hoặc khi cảm biến cửa nhận tín hiệu bất thường. Cabin treo trên bó cáp thép bện nhiều sợi, phanh cơ khí ăn vào ray dẫn hướng, dưới hố pit còn cụm giảm chấn, nên trạng thái đứng yên đó là trạng thái an toàn. Hiểu đúng điều này giúp cả nhà bình tĩnh đi hết quy trình cứu hộ thang máy thay vì hoảng loạn ngay phút đầu.

Dưới đây là năm giai đoạn của quy trình cứu hộ thang máy, kèm người chịu trách nhiệm ở từng giai đoạn:

Năm giai đoạn trên cho thấy phần việc của người mắc kẹt chỉ nằm gọn ở giai đoạn đầu, bốn giai đoạn còn lại thuộc về bộ phận trực và kỹ thuật viên. Đây cũng là lý do mọi nỗ lực tự thoát đều làm gãy nhịp của cả chuỗi. Ba phần tiếp theo đi vào từng tuyến, bắt đầu từ người đang ở trong cabin.

Người Trong Cabin Làm Gì Ở Bước Đầu Quy Trình Cứu Hộ Thang Máy?

Việc duy nhất người trong cabin cần làm là báo được tín hiệu ra ngoài kèm đủ thông tin, sau đó đứng yên chờ. Cabin có khe thông gió nên không khí vẫn lưu thông, và khoảng chờ thực chất chỉ là thời gian di chuyển của kỹ thuật viên.

Thứ tự thao tác nên đi theo 4 việc dưới đây, làm lần lượt chứ không làm cùng lúc:

1. Giữ bình tĩnh và thở đều. Đứng dựa vào vách cabin, tránh nhảy và tránh xô cửa vì rung động mạnh có thể làm bộ điều khiển ghi thêm lỗi.
2. Thử bấm nút mở cửa đúng một lần. Cửa không nhúc nhích nghĩa là cabin đang không nằm ngang cửa tầng, mọi thao tác tiếp theo lên cửa đều vô ích.
3. Bấm nút chuông báo động, rồi bấm nút liên lạc nội bộ. Chuông báo cho người ở sảnh, còn nút liên lạc nối thẳng tới điện thoại nội bộ ngoài cửa tầng hoặc tới bộ phận trực.
4. Báo đủ năm thông tin khi có người nghe máy. Địa chỉ công trình, số hiệu thang, tầng gần nhất đọc trên màn hình, số người trong cabin, và có ai đang mệt hay khó thở không.

4  việc trên gói gọn trong khoảng một phút nhưng quyết định tốc độ của cả quy trình cứu hộ thang máy. Biết trước cabin ở đâu và có bao nhiêu người, kỹ thuật viên mang đúng dụng cụ rồi đi thẳng tới đúng tầng thay vì kiểm tra từng điểm dừng. Góc nhìn chi tiết hơn của người đang ngồi trong cabin nằm ở bài viết: Cách Xử Lý Khi Bị Mắc Kẹt Trong Thang Máy: Hướng Dẫn An Toàn.

Bộ Phận Trực Tiếp Nhận Và Điều Phối Cứu Hộ Ra Sao?

Bộ phận trực là mắt xích giữa của quy trình cứu hộ thang máy, vừa giữ liên lạc với cabin vừa đẩy thông tin tới kỹ thuật viên. Ở chung cư và tòa nhà văn phòng, vai trò này thuộc về ban quản lý. Ở nhà phố, biệt thự và nhà xưởng, đó là tổng đài của đơn vị đang ký hợp đồng bảo trì, nên số tổng đài phải nằm ngay trong cabin chứ không nằm trong sổ tay của một người.

Người trực xử lý bốn đầu việc gần như đồng thời: xác minh số hiệu thang và tầng gần nhất theo sơ đồ công trình, trấn an và giữ đường dây để người bên trong luôn nghe thấy có người ở đầu kia, điều kỹ thuật viên gần nhất kèm mã lỗi hiển thị trên bảng gọi tầng, và thông báo mốc thời gian dự kiến cho cả người trong cabin lẫn người nhà đang chờ ngoài sảnh.

Thời gian có mặt phụ thuộc khoảng cách từ trạm kỹ thuật và tình hình giao thông, nên bộ phận trực báo mốc dự kiến chứ không hứa một con số cố định cho mọi quy trình cứu hộ thang máy. Với công trình do Thang Máy Phụng Hoàng lắp đặt và bảo trì, tổng đài tiếp nhận yêu cầu cứu hộ qua số 0938 10 36 38.

Kỹ Thuật Viên Thực Hiện Quy Trình Cứu Hộ Thang Máy Theo Thứ Tự Nào?

Kỹ thuật viên không mở cửa ngay khi tới nơi. Ở tuyến này, quy trình cứu hộ thang máy bắt đầu bằng cô lập nguồn điện và kết thúc bằng khóa thang lại, còn thao tác mở cửa chỉ là mắt xích ở giữa. Cách sắp xếp này bảo đảm cabin không thể tự chạy trong lúc có người đứng ở khoảng hở cửa tầng.

Sau khi ngắt và khóa nguồn động lực, kỹ thuật viên xác định cabin đang nằm ở đâu trong hố thang dựa vào vạch dấu trên cáp và tín hiệu tại tủ điều khiển. Chỉ khi biết chắc vị trí, họ mới đưa cabin nhích về ngang mặt bằng cửa tầng gần nhất bằng thao tác nhả phanh có kiểm soát, luôn cần hai người, một người thao tác và một người theo dõi vị trí. Cửa tầng sau đó được mở bằng chìa khóa chuyên dụng mà chỉ đơn vị bảo trì giữ. Chuỗi thao tác này đòi hỏi đào tạo và dụng cụ riêng, nên quy trình cứu hộ thang máy xếp nó ở tuyến cuối cùng thay vì tuyến đầu tiên.

Ba Điều Kỹ Thuật Viên Phải Xác Nhận Trước Khi Mở Cửa Tầng

Trước khi chạm vào cánh cửa, kỹ thuật viên phải chốt xong ba điều kiện sau:

• Nguồn điện đã cô lập và được khóa lại. Không ai có thể vô tình đóng lại cầu dao khi cửa tầng đang mở.
• Sàn cabin đã ngang hoặc gần ngang sàn tầng. Chênh lệch lớn tạo bậc hụt và khoảng hở dẫn xuống hố thang, đây là rủi ro té ngã lớn nhất của cả quá trình.
• Người bên trong đã được hướng dẫn đứng lùi khỏi cửa. Cửa mở theo phương ngang và cần khoảng trống thao tác.

Ba điều kiện đó giải thích vì sao đôi khi vẫn phải chờ thêm vài phút sau khi kỹ thuật viên đã có mặt. Đó là thời gian dựng hàng rào an toàn, và bỏ qua bất kỳ điều kiện nào cũng đủ biến một lần kẹt thang thông thường thành tai nạn thật ngay giữa quy trình cứu hộ thang máy.

Vì Sao Không Nên Trả Thang Về Vận Hành Ngay Sau Khi Đưa Người Ra?

Đưa người ra khỏi cabin mới xong nửa đầu của quy trình cứu hộ thang máy, phần kỹ thuật vẫn còn nguyên ở đó. Nguyên nhân khiến thang dừng vẫn còn nguyên, bật lại ngay thì sự cố lặp lại với người tiếp theo bước vào cabin.

Thao tác đúng là khóa thang, treo biển ngừng sử dụng, đọc mã lỗi lưu trong bộ điều khiển, rồi kiểm tra cửa tầng, cảm biến cửa, nguồn điện, phanh và bộ điều khiển. Thang chỉ được bàn giao lại khi đã chạy thử không tải và có tải qua toàn bộ điểm dừng mà không tái hiện lỗi. Riêng ba trường hợp phải ngừng dùng ngay cho tới khi kiểm tra xong là cáp tải có sợi bị đứt, khung thép hố thang ngoài trời bị nghiêng hoặc mất bát neo, và nước thấm vào hố thang hay hố pit.

Ba Việc Tuyệt Đối Không Làm Khi Chờ Cứu Hộ Thang Máy

Phần lớn thương tích liên quan tới kẹt thang máy không đến từ bản thân sự cố mà đến từ nỗ lực tự thoát trước khi quy trình cứu hộ thang máy kịp chạy tới bước mở cửa. Cabin đứng yên là môi trường an toàn, còn khoảng hở giữa cabin và vách hố thang thì không.

Có ba việc cần loại bỏ hoàn toàn trong lúc chờ đội cứu hộ tới:

• Không cạy hoặc bẩy cửa cabin. Cửa cabin mở được không có nghĩa cửa tầng phía ngoài cũng mở, và khi cabin nằm lệch giữa hai tầng thì phía sau cánh cửa là vách bê tông hoặc khoảng hở dẫn thẳng xuống hố pit.
• Không trèo qua cửa thoát trên nóc cabin. Nóc cabin là khu vực kỹ thuật, có đối trọng chạy song song và cáp đang căng. Cửa thoát đó dành cho kỹ thuật viên tiếp cận từ ngoài vào, không phải để hành khách leo từ trong ra.
• Không tự can thiệp tủ điện, cầu dao hay bất kỳ nút nào ngoài bảng điều khiển cabin. Đóng lại nguồn khi cabin đang lệch tầng có thể khiến thang chạy đúng lúc có người đứng ở khoảng hở cửa.

Điểm chung của ba việc đó là chúng biến một cabin đang đứng yên an toàn thành một khoảng hở đang mở giữa hai tầng. Người ngồi yên trong cabin có rủi ro gần bằng không, còn người vừa trèo được nửa người ra ngoài thì mất hẳn lớp bảo vệ ấy. Giữ nguyên vị trí cho tới khi kỹ thuật viên mở cửa vẫn là lựa chọn an toàn nhất trong mọi quy trình cứu hộ thang máy.

LƯU Ý: Nếu trong cabin có người khó thở, đau ngực hoặc hoảng loạn nặng, hãy báo ngay tình trạng đó cho bộ phận trực để họ gọi song song cả y tế và lực lượng cứu hộ chuyên nghiệp, thay vì tự tìm cách phá cửa.

Thiết Bị Nào Rút Ngắn Quy Trình Cứu Hộ Thang Máy?

3 thiết bị quyết định độ dài một lần cứu hộ là bộ cứu hộ tự động ARD, kênh liên lạc trong cabin và vị trí đặt tủ điều khiển. Khi có đủ ba thiết bị này, phần lớn tình huống mất điện kết thúc trước cả khi kỹ thuật viên kịp lên đường.

1. Bộ cứu hộ tự động ARD là hộp nguồn dự phòng đấu vào tủ điều khiển. Khi điện lưới mất, ARD cấp điện đủ để đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa, người bên trong tự bước ra mà không cần ai tới cứu. Đây là thiết bị đáng đầu tư nhất với nhà có người lớn tuổi và trẻ nhỏ vì nó cắt bỏ toàn bộ khoảng chờ.

2. Kênh liên lạc gồm nút chuông báo động, nút liên lạc nội bộ trong cabin và điện thoại nội bộ ngoài cửa tầng. Thiếu kênh này, người bên trong chỉ còn cách gõ cửa, và tín hiệu có thể không ai nghe thấy nếu công trình vắng người vào ban đêm.

3. Vị trí tủ điều khiển ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ tiếp cận. Thực tế thi công hiện nay cho thấy gần như toàn bộ nhà phố và biệt thự đều chọn phương án không phòng máy, tủ điều khiển vì vậy đặt âm tường ngay ngoài hố thang ở tầng trên cùng. Kỹ thuật viên thao tác luôn tại sảnh tầng, không phải trèo lên phòng máy như thang truyền thống.

Nền tảng phía dưới ba thiết bị đó, thứ quyết định tần suất phải dùng tới quy trình cứu hộ thang máy, vẫn là bảo trì và kiểm định đúng hạn. Thang tải hàng và thang tải khách ở chung cư, nhà cho thuê nên bảo trì hàng tháng, thang gia đình ít lượt đi có thể giãn ra hai tới ba tháng một lần, hạng mục cụ thể xem tại bài viết: Quy Trình Bảo Trì Thang Máy Gia Đình Gồm Những Hạng Mục Nào?.

Thang máy cũng thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo QCVN 02:2019/BLĐTBXH, còn Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH ấn định chu kỳ kiểm định 2 năm một lần với chung cư, văn phòng, bệnh viện, trường học, khách sạn và nhà máy, 3 năm một lần với nhà ở riêng lẻ, rút xuống 1 năm một lần khi thang đã dùng trên 15 năm. Để hiểu rõ hơn cách chuẩn bị hồ sơ, bạn có thể đọc thêm bài viết: Kiểm Định Thang Máy Bao Lâu Một Lần Là Hợp Lý?.

Xây Dựng Quy Trình Cứu Hộ Thang Máy Nội Bộ Cho Công Trình

Quy trình cứu hộ thang máy chỉ chạy trơn khi công trình chuẩn bị trước, chứ không phải khi sự cố xảy ra rồi mới đi tìm số điện thoại. Phần chuẩn bị này gần như không tốn chi phí nhưng quyết định khoảng cách giữa mười phút chờ và một tiếng chờ.

Chủ nhà và ban quản lý nên hoàn tất 5 việc sau ngay từ lúc nghiệm thu bàn giao:

1. Dán số điện thoại cứu hộ ngay trong cabin. Đặt cạnh bảng điều khiển, cỡ chữ đủ lớn để đọc trong điều kiện đèn yếu, cập nhật lại mỗi khi đổi đơn vị bảo trì.
2. Chỉ định người trực và người dự phòng. Công trình nào cũng cần hai đầu mối, tránh tình huống người duy nhất giữ số lại đang đi vắng.
3. Kiểm tra chuông báo động và nút liên lạc mỗi lần bảo trì. Đây là hạng mục dễ hỏng âm thầm nhất vì gần như không ai bấm thử lúc bình thường.
4. Lưu bộ hồ sơ thang máy ở nơi cố định. Lý lịch thiết bị, biên bản kiểm định và nhật ký bảo trì giúp kỹ thuật viên khoanh vùng lỗi nhanh hơn hẳn.
5. Phổ biến ba điều cấm cho cả nhà. Không cạy cửa, không trèo nóc cabin, không tự đụng vào tủ điện, nói rõ một lần cho người giúp việc và trẻ lớn trong nhà.

5 việc trên làm xong trong một buổi nhưng cắt bỏ đúng những khoảng trễ hay gặp nhất: không biết gọi ai, gọi không ai nghe, và kỹ thuật viên tới nơi mà không có hồ sơ để đối chiếu. Công trình giữ thói quen sử dụng an toàn từ đầu thì số lần phải kích hoạt quy trình cứu hộ thang máy cũng giảm theo, chủ đề này được nói kỹ ở bài viết: Những Lưu Ý Khi Sử Dụng Thang Máy Để Đảm Bảo An Toàn.

FAQ – Câu Hỏi Thường Gặp Về Quy Trình Cứu Hộ Thang Máy

1. Quy trình cứu hộ thang máy mất bao lâu?

Thời gian phụ thuộc khoảng cách từ trạm kỹ thuật tới công trình và tình hình giao thông lúc đó, nên không có con số cố định cho mọi trường hợp. Riêng tình huống mất điện ở thang có bộ cứu hộ tự động ARD thì cabin tự về tầng gần nhất và mở cửa chỉ sau vài chục giây.

2. Bị kẹt thang máy trong nhà phố thì gọi ai trước?

Gọi tổng đài của đơn vị đang bảo trì thang để khởi động quy trình cứu hộ thang máy, vì họ giữ chìa khóa cửa tầng chuyên dụng và nắm cấu hình thiết bị của chính công trình đó. Chỉ gọi lực lượng cứu hộ khẩn cấp khi bên trong có người gặp vấn đề sức khỏe hoặc công trình đang cháy. Khách hàng của Thang Máy Phụng Hoàng liên hệ số 0938 10 36 38.

3. Thang máy có rơi tự do khi mất điện không?

Không. Mất điện làm phanh cơ khí đóng lại và giữ cabin đứng yên trên ray, đồng thời cabin treo trên bó cáp thép bện nhiều sợi và dưới hố pit còn cụm giảm chấn. Mất điện khiến thang dừng chứ không khiến thang rơi.

4. Sau khi cứu hộ xong có dùng thang lại ngay được không?

Không nên. Bước cuối của quy trình cứu hộ thang máy là khóa thang để kỹ thuật viên đọc mã lỗi, kiểm tra cửa tầng, cảm biến, nguồn điện, phanh và bộ điều khiển, sau đó chạy thử không tải rồi có tải qua toàn bộ điểm dừng. Chỉ khi lỗi không tái hiện, thang mới được bàn giao lại.