Chiều Cao OH Thang Máy Bao Nhiêu Là Đủ Để Lắp Đặt?

Chiều Cao OH Thang Máy Bao Nhiêu Là Đủ?

Chiều cao OH thang máy đủ để lắp thang gia đình cáp kéo là tối thiểu 3.200 mm lọt lòng, theo kinh nghiệm thi công từ đội ngũ Phụng Hoàng. Đây là khuyến nghị của đơn vị lắp đặt. TCVN 6396-20:2017 không ấn định một con số OH chung mà quy định từng khoảng an toàn phía trên cabin.

OH, viết tắt của overhead, là khoảng không phía trên sàn tầng dừng cao nhất của giếng thang. Khi cabin dừng ở tầng trên cùng, thân cabin, cụm thiết bị trên nóc và chỗ đứng của kỹ thuật viên lúc bảo trì đều phải nằm gọn trong khoảng này. OH đi thành cặp với hố pit ở đáy giếng, để tìm hiểu thêm về phần đáy giếng, chủ đầu tư có thể tham khảo thêm những phân tích chi tiết từ đội ngũ Phụng Hoàng trong bài viết: Chiều Sâu Hố Pit Thang Máy Bao Nhiêu Là Đạt Chuẩn?

TCVN 6396-20:2017 là tiêu chuẩn áp dụng tự nguyện, còn hiệu lực và tương đương hoàn toàn EN 81-20:2014. Quy chuẩn bắt buộc QCVN 02:2019/BLĐTBXH lại không áp dụng cho thang máy gia đình. Vì vậy mốc 3.200 mm là điều kiện để thi công và bảo trì an toàn, không phải con số luật định.

Vì Sao Mỗi Đơn Vị Báo Chiều Cao OH Thang Máy Khác Nhau?

Các đơn vị báo chiều cao OH thang máy khác nhau vì họ đo tới những điểm khác nhau và làm những dòng thang khác nhau. Có nơi tính tới sàn phòng máy, có nơi tính tới móc treo trên cùng của giếng. Thang trục vít nhập khẩu lại cần OH thấp hơn hẳn thang cáp kéo.

Trên các trang tư vấn hiện nay, mốc OH trải từ khoảng 2.350 mm (thang trục vít dạng sàn nâng) tới 4.500 mm (thang tính tới móc treo trên cùng). Hai con số này không mâu thuẫn, chúng đo hai thứ khác nhau. Nhận một con số OH, gia chủ nên hỏi lại con số đó đi với cấu hình thang nào và đo tới điểm nào.

OH Thang Máy Được Đo Từ Đâu Đến Đâu?

OH thang máy được đo từ mặt sàn hoàn thiện của tầng dừng cao nhất lên tới điểm thấp nhất của trần giếng, tính cả dầm và các chi tiết treo dưới trần. Chữ “lọt lòng” trong mốc 3.200 mm mang đúng nghĩa này: khoảng trống thông thủy phía trên cabin, không phải chiều cao tầng.

Điều 5.2.5.7.2 của TCVN 6396-20:2017 cũng lấy mốc ở “phần thấp nhất của trần giếng, gồm cả dầm và các chi tiết nằm dưới trần” (bản dịch). Một cây dầm chạy ngang đỉnh giếng vì thế mới là trần thật của OH, dù mặt sàn mái còn cao hơn.

Dưới đây là 3 cách đo sai làm chiều cao OH thang máy trên giấy cao hơn thực tế:

• Đo từ sàn thô: Lớp vữa cán và gạch lát nâng mặt sàn hoàn thiện lên, nên OH thật thấp đi đúng bằng độ dày lớp đó.
• Đo tới mặt sàn mái: Chiều dày bản sàn và dầm phía trên giếng bị bỏ quên, trong khi cabin chỉ chạy được tới đáy dầm.
• Đo ở điểm cao của mái dốc: Với mái dốc hoặc tum, OH phải lấy ở điểm thấp nhất nằm trong hình chiếu của giếng.

Cả 3 lỗi đều làm thiếu chiều cao ngay ở chỗ cabin cần nhất. Số đo chiều cao OH thang máy nên lấy theo cốt hoàn thiện và cao độ đáy dầm trên bản vẽ kết cấu. Kích thước mặt bằng và vách của giếng là chuyện riêng, đã có trong bài giếng thang máy.

Chiều Cao OH Thang Máy Gồm Những Khoảng Nào Theo TCVN 6396-20:2017?

Tổng của 4 nhóm khoảng tạo nên chiều cao OH thang máy, mỗi nhóm có mức tối thiểu riêng trong tiêu chuẩn. Đó là chiều cao cabin cùng thiết bị trên nóc, quãng cabin vượt lên khi đối trọng nén hết giảm chấn, khoảng lánh nạn trên nóc cabin và các khe hở an toàn tới trần giếng.

Tiêu chuẩn xét các khoảng này khi cabin ở “vị trí cao nhất”, tức lúc đối trọng nằm trên giảm chấn đã nén hết, cộng thêm quãng 0,035v² (v là tốc độ định mức, m/s). Bảng dưới đây gom 5 yêu cầu chính cho phần đỉnh giếng:

Khoảng lánh nạn là phần ngốn chiều cao nhiều nhất trong 5 yêu cầu trên. Loại 1 cần cao 2,00 m trên nóc cabin, loại 2 chỉ cần 1,00 m nhưng kỹ thuật viên phải làm việc ở tư thế ngồi xổm. Trên nóc cabin còn phải có biển ghi số người được phép và tư thế của khoảng lánh nạn.

Phần cộng thêm theo tốc độ nhỏ hơn nhiều người nghĩ. Ví dụ ở 0,4 m/s, quãng 0,035v² chỉ khoảng 6 mm, ở 1,0 m/s là 35 mm. Với dải tốc độ thang máy gia đình phổ biến, chiều cao OH thang máy chủ yếu do chiều cao cabin, cụm thiết bị trên nóc và loại khoảng lánh nạn quyết định.

Giám Sát Chiều Cao OH Thang Máy Trước Khi Đổ Sàn Mái Cần Kiểm Gì?

Chiều cao OH thang máy cần được kiểm ở 4 điểm trước khi đổ bê tông sàn mái: cốt sàn hoàn thiện tầng trên cùng, cao độ đáy dầm phía trên giếng, vị trí gối đà đặt máy cùng móc treo và các vật cản trên đỉnh giếng. Mái đã đổ mới phát hiện thiếu thì sửa rất tốn.

Mốc đối chiếu là mặt cắt dọc hố trong bộ bản vẽ đơn vị thang máy giao. Bộ bản vẽ của Phụng Hoàng gồm mặt bằng hố, mặt cắt ngang và dọc hố, cách xây hố pit, kích thước chừa lỗ cửa tầng và sàn phòng máy. Cách đọc từng tờ có trong bài Bản Vẽ Thiết Kế Thang Máy Gồm Những Hạng Mục Nào?

Dưới đây là 4 điểm giám sát chiều cao OH thang máy nên làm trước khi đóng cốp pha sàn mái:

• Cốt sàn hoàn thiện tầng trên cùng: Đội giám sát lấy cốt này theo bản vẽ kiến trúc, cộng sẵn lớp vữa cán và gạch lát rồi mới đo lên.
• Đáy dầm phía trên giếng: Khoảng từ cốt hoàn thiện tới đáy dầm thấp nhất phải bằng hoặc lớn hơn con số OH ghi trên bản vẽ thang máy.
• Gối đà đặt máy và móc treo: Khi gác thép I200 làm đà đặt máy, nhà thầu chừa đúng vị trí gối đà trên tường hoặc dầm, kèm móc treo để nâng máy kéo.
• Vật cản trên đỉnh giếng: Bồn nước, ống thoát mái, máng xối hay dầm phụ không được nằm lọt vào hình chiếu của giếng thang.

Bốn điểm trên đều nằm trong bê tông hoặc kết cấu mái, sai sau khi đổ thì gần như phải đục phá. Theo kinh nghiệm của Phụng Hoàng, pit, phòng máy, lỗ cửa chờ và đà là những chỗ đội xây dựng ít kinh nghiệm hay làm chưa đúng nhất. Các hạng mục này được nói kỹ trong bài viết: Xây Hố Thang Máy Gia Đình Cần Giám Sát Những Gì?

Sau khi ký hợp đồng, đội kỹ thuật Phụng Hoàng giám sát quá trình xây hố, trong đó có cao độ đỉnh giếng. Với gói thi công thang máy gia đình trọn gói, vị trí đặt thang, kích thước hố, hố pit và chiều cao OH được kiểm tra ngay từ đầu.

Nhà Cải Tạo Không Đủ Chiều Cao OH Thì Xử Lý Thế Nào?

Nhà cải tạo thiếu chiều cao OH cần được khảo sát trực tiếp trước khi chốt phương án. Hướng xử lý đầu tiên là bố trí lại thiết bị: máy kéo dạng nằm nhỏ gọn, tủ điện đặt ngoài tầng OH, governor điện. Nâng phần mái trên giếng chỉ là phương án sau cùng khi kết cấu cho phép.

Máy kéo dạng nằm, thợ quen gọi là máy con heo, cùng bộ khống chế vượt tốc kiểu điện là cấu hình đội kỹ thuật Phụng Hoàng hay dùng cho nhà thấp trần hoặc bị giới hạn mái. Tủ điện đưa ra ngoài tầng OH vừa tiện bảo trì, vừa nhường đỉnh giếng cho cabin và khoảng lánh nạn.

Điều Phụng Hoàng không làm là ép OH thấp hơn nhu cầu chỉ để giữ chiều cao kiến trúc. Pit quá nông hay phòng máy quá thấp đều khiến nhân viên bảo dưỡng mất không gian lánh nạn khi có sự cố. Với thang mới lắp trong tòa nhà đang sử dụng, TCVN 6396-21:2020 (theo EN 81-21) có quy định riêng cho đỉnh giếng bị hạn chế, kèm hệ thống bảo vệ bổ sung để giữ chỗ lánh nạn.

Thang trục vít nhập khẩu cần OH thấp hơn, nhưng là dòng thang khác về chi phí và cách vận hành. Phụng Hoàng thi công thang cáp kéo nên sẽ nói rõ cấu hình nào vừa với chiều cao thực tế của căn nhà, chưa vừa thì nói thẳng để gia chủ cân nhắc phương án khác.

FAQ – Câu Hỏi Thường Gặp Về Chiều Cao OH Thang Máy

1. Chiều Cao Tầng Trên Cùng Cần Bao Nhiêu Để Đủ OH?

Tầng trên cùng phải cao bằng OH lọt lòng cộng chiều dày dầm, bản sàn mái và lớp hoàn thiện sàn. Với mốc OH 3.200 mm, tầng trên cùng tính từ sàn tới sàn vì thế phải cao hơn 3.200 mm. Con số chính xác lấy theo kết cấu dầm của từng nhà, đối chiếu với mặt cắt thang máy.

2. OH Thang Có Phòng Máy Khác Thang Gác Máy Trên Đà Thép Thế Nào?

Thang có phòng máy thì OH tính tới đáy sàn phòng máy, phòng máy là một tầng kỹ thuật riêng nằm phía trên. Thang gác máy trên đà thép I200 thì máy kéo nằm ngay đỉnh giếng, bớt công đoạn đổ sàn phòng máy nhưng phải chừa đúng gối đà và móc treo.

Theo đội kỹ thuật Phụng Hoàng, khoảng 95% thang gia đình và thang tải khách hiện nay không có phòng máy.

3. Đã Đổ Mái Rồi Mới Phát Hiện Thiếu Chiều Cao OH Thang Máy Thì Làm Sao?

Việc đầu tiên là đo lại OH lọt lòng thật tại công trình, từ cốt sàn hoàn thiện tới đáy dầm thấp nhất. Có số đo, đơn vị thang máy mới đề xuất được cấu hình thấp hơn, đưa tủ điện ra ngoài hoặc tính tới nâng mái trên giếng. Mọi cách sửa sau đều tốn hơn kiểm trước khi đổ.