5 Điều Chủ Đầu Tư Cần Lưu Ý Khi Nghiệm Thu Lắp Đặt Thang Máy

Nghiệm Thu Lắp Đặt Thang Máy Là Gì Và Khác Kiểm Định Ra Sao?

Nghiệm thu lắp đặt thang máy là quá trình chủ đầu tư và đơn vị lắp đặt cùng kiểm tra, xác nhận thang đã thi công đúng hợp đồng, đạt chất lượng và an toàn khi vận hành. Đây là bước kiểm tra toàn bộ công việc sau thi công trước khi chủ đầu tư ký nhận bàn giao. Mục tiêu không chỉ là xác nhận thang “đã chạy được”, mà còn đối chiếu xem thiết bị có đúng hợp đồng, lắp đặt đạt yêu cầu và các chức năng vận hành có hoạt động ổn định hay không.

Trong quá trình nghiệm thu, chủ đầu tư và đơn vị lắp đặt cần kiểm tra các hạng mục chính như tải trọng, số điểm dừng, máy kéo, tủ điều khiển, cửa tầng, cabin, nút gọi tầng, khả năng dừng bằng tầng, báo quá tải và cứu hộ khi mất điện. Chất lượng hoàn thiện của khung bao, kính, inox, sàn cabin và khu vực hố thang cũng cần được xem xét.

Nếu phát hiện sai lệch, hai bên phải ghi rõ vị trí, hiện trạng, thời hạn khắc phục và trách nhiệm xử lý trong biên bản. Đây là cơ sở để chủ đầu tư kiểm tra lại trước khi ký xác nhận hoàn tất, thanh toán hoặc bắt đầu tính thời gian bảo hành. Nghiệm thu và kiểm định có mục đích khác nhau:

• Nghiệm thu xác nhận thang máy đúng phạm vi hợp đồng, đạt chất lượng lắp đặt và đủ điều kiện bàn giao giữa chủ đầu tư với đơn vị thi công giữa chủ đầu tư và nhà thầu, xác nhận cấu hình, hoàn thiện và vận hành đúng cam kết..
• Kiểm định an toàn do đơn vị kiểm định có chức năng, độc lập với nhà thầu, thực hiện theo Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH; kết quả là tem kiểm định và biên bản kết quả.

Hai bước này không thay thế cho nhau. Thang đạt kiểm định an toàn vẫn có thể còn lỗi hoàn thiện hoặc lắp sai cấu hình hợp đồng. Ngược lại, biên bản nghiệm thu giữa hai bên cũng không thể thay cho kết quả kiểm định. Vì vậy, chủ đầu tư chỉ nên nhận bàn giao khi các lỗi đã được xử lý và hồ sơ kiểm định cần thiết đã đầy đủ.

Hiểu rõ quy trình nghiệm thu lắp đặt thang máy sẽ giúp chủ đầu tư biết mình cần xác nhận điều gì khi công trình hoàn thiện. Năm điều chủ đầu tư cần lưu ý khi nghiệm thu lắp đặt thang máy dưới đây sẽ là trình tự chuẩn mà Thang Máy Phụng Hoàng thường khuyên gia chủ tự kiểm trước khi nhận thang, việc nghiệm thu luôn luôn phải gắn liền với quy trình lắp đặt thang máy từ công đoạn khảo sát cho tới bàn giao.

Đối Chiếu Thang Máy Thực Tế Với Hợp Đồng Và Bản Vẽ

Việc đầu tiên khi nghiệm thu lắp đặt thang máy là so khớp từng thông số của thang đã lắp với hợp đồng và bản vẽ được duyệt. Chỉ cần một hạng mục lệch so với cam kết, giá trị và độ an toàn của cả hệ thống đã thay đổi.

Chủ đầu tư nên cầm hợp đồng đứng tại thang và đối chiếu lần lượt: tải trọng theo kg, số điểm dừng, kích thước cabin, loại cửa là cửa CO mở trung tâm hay cửa SO, hai hay bốn cánh, hãng máy kéo và tủ điện, loại đối trọng, lớp hoàn thiện inox và bộ kiểm soát ra vào nếu có. Máy kéo cùng tủ điện đều gắn nhãn hãng, gia chủ đọc trực tiếp nhãn để xác nhận đúng dòng đã chọn, chẳng hạn dòng tầm trung, cao cấp Ý hay Đức. Đây thường là khoản chênh giá lớn nhất giữa hai thang cùng tải trọng, nên rất đáng để kiểm tra tận nơi. Ngoài hợp đồng, gia chủ có thể đối chiếu thêm với tiêu chuẩn thang máy hiện hành.

Dấu hiệu cần dừng lại: máy kéo hoặc tủ điện khác hãng ghi trong hợp đồng, tải trọng nhỏ hơn cam kết, hoặc thiếu điểm dừng. Những sai khác này phải được ghi vào biên bản và làm rõ trước khi bàn giao, không chấp nhận giải thích miệng.

Kiểm Tra Chất Lượng Lắp Đặt Hố Thang, Cabin Và Cửa Tầng

Sau cấu hình, bước tiếp theo khi nghiệm thu lắp đặt thang máy là kiểm tra chất lượng thi công phần cứng gồm hố thang, cửa tầng, hoàn thiện cabin và độ căn chỉnh. Đây là nhóm lỗi khó sửa nhất khi thang đã hoàn thiện.

Ở cửa tầng và cabin, quan sát khe hở giữa hai cánh cửa có đều không, mặt inox có trầy hay gợn sóng, sàn cabin phẳng và khít với ngưỡng cửa. Với thang khung nhôm, độ căn chỉnh cột phải chuẩn tuyệt đối vì khi đã lệch thì rất khó chỉnh lại, và phần nhôm bị trầy không thể sơn dặm như khung sắt. Tại hố thang, kiểm tra khả năng chống thấm của pit, bởi nước vào hố là nguyên nhân trực tiếp làm hư thiết bị điện tử. Với khung hố sắt lắp ngoài trời, xác nhận bass liên kết chắc chắn và khung không nghiêng ra ngoài.

Chạy Thử Thang Trong Điều Kiện Thực Tế

Chỉ số quan trọng nhất khi nghiệm thu lắp đặt thang máy là thang vận hành an toàn và êm trong điều kiện thật, không chỉ dừng ở mức chạy được. Chủ đầu tư nên yêu cầu chạy thử qua tất cả các tầng, cả chiều lên và chiều xuống.

Cần kiểm tra lần lượt các mục: dừng tầng có bằng mặt sàn không vì cân bằng tầng lệch dễ gây vấp ngã, cửa đóng mở êm và cảm biến an toàn (photocell) tự mở lại khi có vật cản, khóa liên động để thang không chạy khi cửa tầng chưa đóng kín, đèn báo và chuông quá tải khi vượt tải trọng, chuông cứu hộ cùng liên lạc nội bộ (intercom) gọi được ra ngoài, và đèn chiếu sáng khẩn cấp trong cabin. Quan trọng nhất là thử tình huống mất điện: thang phải tự đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa nhờ bộ cứu hộ tự động.

Không nghiệm thu nếu: Báo quá tải không kêu, cửa vẫn đóng khi có vật cản, hoặc thang không về tầng khi mất điện đều là lỗi an toàn. Tuyệt đối không nghiệm thu cho tới khi khắc phục xong và chạy thử lại đạt.

Xác Nhận Kết Quả Kiểm Định An Toàn Và Hồ Sơ Bàn Giao

Trong toàn bộ quá trình nghiệm thu lắp đặt thang máy, xác nhận kết quả kiểm định an toàn là điều kiện pháp lý bắt buộc: thang chỉ được đưa vào sử dụng khi đã có tem kiểm định và kết quả kiểm định đạt do đơn vị có chức năng cấp. Đây là cơ sở an toàn bằng giấy tờ, không phải lời cam kết chung của nhà thầu.

Theo kinh nghiệm bàn giao thực tế của Phụng Hoàng, khi hoàn thành một công trình, chủ đầu tư sẽ nhận một bộ hồ sơ gồm kết quả kiểm định an toàn thang máy và lý lịch thang máy. Khi thang được cấp tem kiểm định cùng cuốn kết quả của đơn vị kiểm định, thang mới đủ điều kiện hoạt động. Việc kiểm định thực hiện theo Thông tư 12/2021/TT-BLĐTBXH; sau lần đầu, kiểm định thang máy định kỳ bao lâu một lần phụ thuộc thời gian sử dụng: 3 năm một lần, rút xuống 2 năm với thang đã dùng trên 10 năm và 1 năm với thang trên 15 năm.

Chủ đầu tư nên lưu giữ toàn bộ hồ sơ này để phục vụ những lần kiểm định tiếp theo và khi cần bảo hành, sửa chữa. Thiếu tem hoặc kết quả kiểm định là lý do chính đáng để chưa ký nghiệm thu.

Những Dấu Hiệu Lắp Đặt Lỗi Cần Ghi Vào Biên Bản Nghiệm Thu

Khi nghiệm thu thang máy, chủ đầu tư không nên chỉ kiểm tra thang “có chạy hay không”. Những sai lệch nhỏ ở cửa tầng, cabin, khung bao hoặc kính có thể chưa ảnh hưởng ngay, nhưng dễ gây tiếng ồn, xuống cấp thẩm mỹ và phát sinh sửa chữa sau khi bàn giao. Cần vận hành thang qua từng tầng, quan sát trực tiếp và ghi nhận các dấu hiệu sau:

1. Cabin dừng lệch tầng: Sàn cabin cao hoặc thấp hơn mặt sàn tầng, tạo gờ vấp khi bước vào. Biên bản cần ghi rõ tầng xảy ra lỗi và mức độ sai lệch quan sát được.
2. Cửa tầng đóng mở không đều: Hai cánh cửa lệch nhau, đóng chưa kín, cọ vào khung hoặc phát ra tiếng va đập. Nếu lỗi chỉ xuất hiện tại một tầng, cần ghi đúng vị trí thay vì nhận xét chung cho toàn bộ hệ thống.
3. Thang rung hoặc phát tiếng bất thường: Cabin rung khi khởi động, đổi tốc độ hoặc dừng tầng; tiếng ma sát, tiếng kim loại hoặc tiếng va đập cũng cần được quay video để kỹ thuật viên kiểm tra.
4. Khung bao và bề mặt hoàn thiện chưa đạt: Mối hàn còn lộ, mép khung sắc, sơn dặm không đều màu, inox bị móp hoặc trầy xước. Đây không chỉ là lỗi thẩm mỹ mà còn cho thấy khâu hoàn thiện chưa được kiểm soát kỹ.
5. Kính, ron và keo liên kết xử lý chưa kín: Kính lắp lệch, ron bị hở, đường keo lem hoặc đứt đoạn cần được ghi rõ từng mặt. Với thang máy ngoài trời, lỗi này dễ tạo khe nước mưa lọt vào khung và khu vực cửa tầng.
6. Thiết bị điều khiển hoạt động thiếu ổn định: Nút gọi tầng, bảng hiển thị, chuông báo, đèn và quạt cabin phải phản hồi đúng trong từng lần thử. Lỗi chập chờn cũng cần ghi nhận, không nên bỏ qua vì thiết bị vẫn hoạt động ở lần kiểm tra sau.

Mỗi lỗi nên được mô tả bằng vị trí, hiện trạng, hình ảnh hoặc video, thời hạn khắc phục và người chịu trách nhiệm. Sau khi sửa, hai bên cần kiểm tra lại từng hạng mục trước khi ký xác nhận hoàn tất nghiệm thu thang máy.

Lập Danh Sách Lỗi, Khắc Phục Và Điều Kiện Trước Khi Ký Biên Bản Nghiệm Thu Lắp Đặt Thang Máy

Bước cuối của nghiệm thu lắp đặt thang máy là tổng hợp toàn bộ lỗi thành một danh sách, yêu cầu khắc phục và nghiệm thu lại trước khi ký. Chữ ký của chủ đầu tư đồng nghĩa với việc chấp nhận thang ở đúng hiện trạng đó.

Gom mọi điểm chưa đạt từ bốn bước trên vào một danh sách lỗi, ghi rõ vị trí, mức độ và thời hạn khắc phục. Với lỗi hoàn thiện nhỏ, hai bên có thể thống nhất xử lý trong thời gian bảo hành; với lỗi an toàn, phải khắc phục xong rồi mới nghiệm thu. Trước khi ký, chủ đầu tư nhận hướng dẫn vận hành và quy trình cứu hộ, xác nhận thời hạn bảo hành, lịch bảo trì định kỳ (thang gia đình dùng ít nên chọn 2 hoặc 3 tháng một lần), số hotline khẩn cấp và trách nhiệm của mỗi bên sau bàn giao.

Chủ đầu tư chỉ nên ký biên bản nghiệm thu khi thang máy đúng cấu hình hợp đồng, vận hành ổn định và đã đáp ứng các yêu cầu an toàn. Việc thang chạy được chưa có nghĩa là công trình đã đủ điều kiện bàn giao.

Dưới đây là 4 trường hợp cần yêu cầu đơn vị lắp đặt xử lý trước khi ký xác nhận hoàn tất:

• Chưa có kết quả kiểm định an toàn đạt yêu cầu: Thang máy chưa được kiểm định hoặc chưa có tem kiểm định hợp lệ thì chưa đủ điều kiện đưa vào sử dụng.
• Thiết bị an toàn hoạt động chưa đúng: Các chức năng như báo quá tải, khóa liên động cửa, cân bằng tầng và cứu hộ khi mất điện phải được vận hành thử trực tiếp. Lỗi ở bất kỳ chức năng nào cũng cần khắc phục dứt điểm.
• Cấu hình thực tế không đúng hợp đồng: Tải trọng, số điểm dừng, máy kéo, tủ điều khiển và các thiết bị chính phải khớp với hồ sơ đã thống nhất.
• Hố thang hoặc kết cấu chưa bảo đảm: Hố pit bị thấm nước, khung thang ngoài trời rung lắc, nghiêng hoặc thiếu liên kết neo đều là những dấu hiệu cần kiểm tra lại trước khi bàn giao.

Nếu còn tồn tại một trong các vấn đề trên, chủ đầu tư nên ghi rõ vị trí, hiện trạng và thời hạn khắc phục vào biên bản. Sau khi đơn vị lắp đặt hoàn tất sửa chữa, hai bên cần kiểm tra lại từng hạng mục rồi mới ký nghiệm thu. Nghiệm thu thang máy không chỉ là thủ tục kết thúc thi công. Đây là bước xác nhận công trình đủ an toàn để sử dụng, đồng thời làm rõ thời điểm bắt đầu bảo hành, bảo trì và trách nhiệm của đơn vị lắp đặt.