Tiêu Chuẩn Thiết Kế Thang Máy Và Những Lưu Ý Khi Lắp Đặt

Tiêu Chuẩn Thiết Kế Thang Máy Là Gì?

Khi nói đến tiêu chuẩn thiết kế thang máy, nhiều người hình dung đó là một bộ quy định kỹ thuật khô cứng dành cho nhà sản xuất thiết bị. 

Thực ra, phạm vi của các tiêu chuẩn thiết kế thang máy rộng hơn nhiều, chúng bao trùm toàn bộ vòng đời của thang máy, từ thiết kế ban đầu, lắp đặt, kiểm tra nghiệm thu đến vận hành và bảo trì.

Nói đơn giản, tiêu chuẩn thiết kế thang máy là hệ thống yêu cầu giúp đảm bảo thang được xây dựng, lắp đặt và vận hành đúng cách, an toàn cho người dùng, bền với thời gian và phù hợp với từng loại công trình. 

Tiêu chuẩn không chỉ nằm ở linh kiện thang máy. Nó còn liên quan trực tiếp đến phương án lắp đặt hố thang, hố pit, kết cấu chịu lực, cửa tầng, điện nguồn, thông gió, chống thấm và khả năng tiếp cận khi bảo trì.

Vì vậy, thiết kế thang máy đúng nên được tính từ giai đoạn bản vẽ, không phải đợi đến khi xây xong hố thang mới bắt đầu chọn thiết bị.

Các Tiêu Chuẩn Thiết Kế Thang Máy Tại Việt Nam Chủ Đầu Tư Cần Biết

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy TCVN 6396-20:2017 và yêu cầu an toàn cho thang máy chở người

Trong hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam về thang máy, TCVN 6396-20:2017 là một tiêu chuẩn quan trọng thường được nhắc đến khi nói về thang máy chở người và thang máy chở người kèm hàng.

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy này quy định yêu cầu an toàn trong cấu tạo và lắp đặt thang chở người và thang chở người kèm hàng hóa.

Khi áp dụng vào thực tế công trình, tiêu chuẩn thiết kế thang máy không chỉ là câu chuyện của nhà cung cấp thiết bị, mà còn ảnh hưởng đến cách bố trí giếng thang, hố pit, khoảng không phía trên, cửa tầng, cabin và các hệ thống an toàn đi kèm.

Đây là lý do vì sao đơn vị thiết kế thi công thang máy cần đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn này ngay từ khi lên bản vẽ kết cấu, không phải chờ đến khi thang máy được đặt mua.

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy: nghiệm thu thang máy không chỉ kiểm tra khi lắp xong

Nghiệm thu thang máy là bước kiểm tra cuối cùng sau khi lắp xong. Thực tế, nghiệm thu thuận lợi hay không phụ thuộc rất nhiều vào các quyết định từ trước đó.

Nếu hố thang có phương án thiết kế – thi công hợp lý, hố pit khô ráo, điện nguồn được chuẩn bị phù hợp, cửa tầng đúng vị trí và thiết bị lắp đặt đồng bộ, quá trình kiểm tra sẽ diễn ra dễ dàng hơn rất nhiều. 

Ngược lại, chỉ một sai lệch nhỏ về cao độ, chống thấm hoặc không gian kỹ thuật cũng có thể kéo theo nhiều bước xử lý lại. Nói cách khác, nghiệm thu thang máy là kết quả của cả quá trình thiết kế, thi công và lắp đặt đúng kỹ thuật.

Mỗi loại thang máy cần áp dụng nhóm tiêu chuẩn phù hợp

Không có một bộ tiêu chuẩn duy nhất cho tất cả loại thang máy. Thang máy gia đình, thang máy tải khách, thang tải hàng, thang tải thực phẩm hoặc thang dùng cho công trình công cộng đều có đặc thù riêng.

Vì vậy, khi lựa chọn và thiết kế thang máy, điều quan trọng là xác định đúng loại thang phù hợp với mục đích sử dụng thực tế, từ đó áp dụng đúng nhóm tiêu chuẩn tương ứng. 

Đây cũng là lý do chủ đầu tư thường ưu tiên làm việc với đơn vị có kinh nghiệm tư vấn nhiều dòng thang máy dựa theo kích thước hố, nhu cầu của người dùng, không chỉ bán một dòng sản phẩm cố định.

Những Hạng Mục Cần Tính Toán Kĩ Để Đảm Bảo Tiêu Chuẩn Thiết Kế Thang Máy

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy: Hố thang và kết cấu chịu lực

Hố thang không chỉ là khoảng trống để cabin di chuyển. Đây là phần kết cấu quan trọng, cần được tính cùng kiến trúc và kết cấu tổng thể của công trình.

Kích thước hố thang phụ thuộc vào loại thang, tải trọng, số điểm dừng, dạng cửa, cấu hình cabin và thiết bị dẫn động. Vì vậy, không nên xây hố thang theo kinh nghiệm truyền miệng hoặc lấy kích thước từ một công trình khác để áp dụng cho nhà mình.

Về kết cấu, hố thang có thể là hố bê tông hoặc khung thép. Hố bê tông thường phù hợp với công trình xây mới, có khả năng đồng bộ tốt với kết cấu nhà. Khung thép lại linh hoạt hơn trong một số công trình cải tạo, nhà phố hạn chế diện tích hoặc cần thi công gọn.

Dù chọn giải pháp nào, phần hố thang vẫn cần đảm bảo độ ổn định, độ chính xác khi lắp ray dẫn hướng và điều kiện an toàn cho thiết bị vận hành lâu dài.

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy: Hố pit, chống thấm và khoảng không kỹ thuật

Hố pit là phần nằm dưới tầng dừng thấp nhất của thang máy. Đây là không gian kỹ thuật quan trọng, liên quan đến bộ giảm chấn, hành trình an toàn của cabin và thao tác bảo trì.

Ngoài chiều sâu, chống thấm hố pit cũng là vấn đề cần được quan tâm từ đầu. Hố pit bị thấm nước không chỉ làm giảm tuổi thọ thiết bị mà còn tiềm ẩn rủi ro về điện và an toàn vận hành.

Các điểm nên kiểm tra sớm gồm:

• Chiều sâu hố pit: Phù hợp với loại thang và cấu hình thiết bị được chọn. 
• Khả năng chống thấm: Hạn chế nước ngầm, nước mưa hoặc nước sinh hoạt thấm vào hố. 
• Cao độ hoàn thiện nền: Không thay đổi tùy tiện sau khi đã chốt phương án thang. 
• Điều kiện bảo trì: Đủ không gian để kỹ thuật viên kiểm tra khi cần.

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy: Phòng máy hoặc phương án không phòng máy

Không phải công trình nào cũng cần phòng máy riêng. Hiện nay, thang máy không phòng máy đang là giải pháp được đa số các khách hàng lựa chọn tại Phụng Hoàng ở các loại hình nhà phố, nhà biệt thự.

Tuy nhiên, “không phòng máy” không có nghĩa là bỏ qua toàn bộ yêu cầu kỹ thuật phía trên giếng thang. Công trình vẫn cần dự phòng không gian cho máy kéo, tủ điều khiển, thao tác bảo trì và các yêu cầu an toàn liên quan.

Với nhà xây mới, phương án có phòng máy hoặc không phòng máy nên được cân nhắc ngay từ bản vẽ kiến trúc. Với công trình cải tạo, việc khảo sát hiện trạng càng quan trọng hơn vì chiều cao tầng, mái, kết cấu cũ và diện tích trống có thể giới hạn lựa chọn thiết bị.

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy: Cửa tầng, cabin và lối tiếp cận sử dụng

Cửa tầng và cabin ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sử dụng hằng ngày. Tiêu chuẩn thiết kế thang máy đảm bảo nhưng cửa mở ra vị trí bất tiện, lối vào quá hẹp hoặc cabin không phù hợp nhu cầu thực tế vẫn khiến người dùng khó chịu.

Với nhà ở có người lớn tuổi hoặc người dùng xe lăn, lối tiếp cận cần được tính kỹ hơn. Với nhà phố kinh doanh, khách sạn hoặc văn phòng nhỏ, cabin cần đủ thuận tiện cho người dùng, hành lý, xe đẩy hoặc hàng hóa nhẹ.

Một trường hợp khá phổ biến là chủ nhà chọn tải trọng nhỏ để tiết kiệm chi phí ban đầu. Đến khi sử dụng thực tế, thang phải thường xuyên chở hàng, vật dụng lớn hoặc nhiều người cùng lúc, dẫn đến bất tiện và làm thiết bị nhanh xuống cấp hơn.

Tiêu chuẩn thiết kế thang máy: Điện cấp nguồn, thông gió và an toàn vận hành

Thang máy cần nguồn điện ổn định, hệ thống tiếp địa phù hợp và không gian đặt tủ điều khiển thuận tiện. Đây đều là những tiêu chuẩn thiết kế thang máy quan trọng cần được phối hợp sớm giữa đơn vị thang máy, nhà thầu điện và đội thi công xây dựng.

Ngoài điện nguồn, giếng thang và khu vực kỹ thuật cũng cần tính đến thông gió, chiếu sáng bảo trì và điều kiện tiếp cận khi cần cứu hộ. Những chi tiết này thường không tạo ấn tượng ở giai đoạn thiết kế, nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn đến an toàn và chi phí vận hành sau này.

Một công trình đảm bảo tiêu chuẩn thiết kế thang máy không chỉ là thang chạy được, mà còn phải đảm bảo sự thuận lợi trong quá trình kiểm tra, bảo trì và đủ điều kiện xử lý khi có sự cố.

Tiêu Chuẩn Thiết Kế Thang Máy Theo Từng Loại Hình Công Trình

Nhà ở gia đình và biệt thự

Với nhà ở gia đình, tiêu chuẩn thiết kế thang máy đặt trọng tâm vào sự an toàn cho người dùng ở mọi độ tuổi đặc biệt với đối tượng là người lớn tuổi, trẻ nhỏ và người dùng xe lăn. 

Thang cần vận hành êm, dừng tầng chính xác, cửa an toàn không kẹp người và hệ thống cứu hộ khi mất điện.

Diện tích giới hạn thường là thách thức lớn với nhà phố Việt Nam. Vì vậy, giải pháp thang máy gia đình không phòng máy hoặc thang thủy lực thường được ưu tiên để tối ưu không gian. 

Điều quan trọng là thiết kế hố thang phải phối hợp với kiến trúc tổng thể, không chỉ cố gắng “nhồi nhét” vào phần không gian còn sót lại.

>>> Tìm hiểu thêm: Thang Máy Biệt Thự Và Những Lưu Ý Khi Thiết Kế – Thi Công

Chung cư, căn hộ dịch vụ và công trình nhiều người dùng

Tiêu chuẩn thang máy chung cư luôn có yêu cầu khắt khe hơn nhiều so với nhà ở đơn lẻ, bởi thang phục vụ lưu lượng người lớn hàng ngày. 

Các yếu tố như tải trọng, số điểm dừng, thời gian chờ, hệ thống an toàn cửa tầng, phương án cứu hộ và kế hoạch bảo trì định kỳ cần được tính kỹ từ đầu.

Với chung cư mini hoặc căn hộ dịch vụ, chủ đầu tư càng không nên xem nhẹ phần giếng thang, thoát hiểm, phòng cháy và khả năng bảo trì. Khi công trình đi vào vận hành, thang máy là hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm cư dân và uy tín của chủ đầu tư.

Văn phòng, khách sạn và nhà phố kinh doanh

Với văn phòng, khách sạn và nhà phố kinh doanh, thang máy không chỉ là thiết bị di chuyển mà còn là một phần của trải nghiệm khách hàng.

Thang cần ổn định, dừng tầng êm, cửa vận hành mượt và cabin có thẩm mỹ phù hợp với hình ảnh công trình. Nếu thang thường xuyên lỗi, dừng tầng không chính xác hoặc thời gian chờ lâu, trải nghiệm của khách thuê, nhân viên và khách hàng đều bị ảnh hưởng.

Ở nhóm công trình này, tiêu chuẩn thang máy cho văn phòng hay khách sạn nên được hiểu theo hướng rộng hơn: vừa đáp ứng an toàn kỹ thuật, vừa đảm bảo hiệu quả vận hành trong điều kiện sử dụng liên tục.

Tiêu Chuẩn Thiết Kế Thang Máy Cần Được Đảm Bảo Từ Giai Đoạn Tư Vấn

Nhiều gia chủ thường băn khoăn: xây xong hố thang rồi mới chọn thang máy có được không? Trong một số trường hợp vẫn có thể xử lý, nhưng đây thường không phải cách làm mang lại trải nghiệm tối ưu nhất. 

Khi quá trình thi công đã hoàn thiện, mọi sai lệch về kích thước, cao độ hoặc vị trí cửa tầng đều khó điều chỉnh hơn so với lúc tư vấn thiết kế.

Thang máy là hạng mục liên quan trực tiếp đến kiến trúc, kết cấu, điện, hố pit, hố thang và điều kiện bảo trì. Vì vậy, tiêu chuẩn thiết kế thang máy nên được xem xét ngay từ giai đoạn lên bản vẽ, thay vì chờ đến lúc công trình đã xây xong phần thô.

Lựa chọn đúng công ty thang máy uy tín – giàu kinh nghiệm chuyên môn như Phụng Hoàng sẽ giúp công trình đảm bảo tiêu chuẩn thiết kế thang máy, hỗ trợ chủ đầu tư chủ động hơn ở các yếu tố:

• Chốt cấu hình phù hợp: Xác định loại thang, tải trọng, số điểm dừng và phương án kỹ thuật trước khi thi công hố thang. 
• Hạn chế phát sinh: Giảm rủi ro đục sửa hố thang, xử lý lại hố pit hoặc thay đổi kết cấu sau này. 
• Tối ưu diện tích: Lựa chọn giải pháp phù hợp với mặt bằng thật, tránh lãng phí không gian sử dụng. 
• Phối hợp bản vẽ tốt hơn: Đồng bộ giữa kiến trúc, kết cấu, điện và yêu cầu kỹ thuật của thang máy. 
• Thuận lợi khi nghiệm thu và bảo trì: Hồ sơ rõ ràng, điều kiện vận hành và tiếp cận kỹ thuật được chuẩn bị từ đầu. 

Phương án lắp đặt tối ưu không chỉ nằm ở thiết bị cao cấp mà còn ở cách công trình được chuẩn bị để lắp đặt thiết bị đó. Khi tiêu chuẩn thiết kế thang máy được đáp ứng ngay từ giai đoạn tư vấn, quá trình thi công, nghiệm thu và vận hành sau này sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.