Thi Công Phòng Máy Thang Máy Thế Nào Cho Đúng Kỹ Thuật?
Thi Công Phòng Máy Thang Máy Gồm Những Hạng Mục Nào?
Thi công phòng máy thang máy gồm 6 hạng mục thuộc phần xây dựng: chỗ đặt máy, chiều cao lọt lòng, móc treo trên trần, lỗ kỹ thuật trên sàn, cửa phòng máy, cùng nhóm thông gió, chống nước và nguồn điện. Cả 6 hạng mục cần xong trước ngày đội thang máy mang thiết bị tới lắp.
Phòng máy là khoảng không phía trên đỉnh giếng, nơi đặt máy kéo, tủ điều khiển và bộ khống chế vượt tốc. Trong quy trình 18 bước của Phụng Hoàng, đội lắp dùng tới khu vực này ngay từ bước đầu: dọn vệ sinh phòng máy, đóng dàn gỗ để thả dây dọi, rồi treo palăng vào móc trần để kéo khung cabin.
Dưới đây là 6 hạng mục chủ nhà nên giao rõ cho nhà thầu:
- Chỗ đặt máy: Sàn bê tông hoặc hệ đà thép phải chịu được tải của máy kéo.
- Chiều cao lọt lòng: Khoảng trống từ sàn tới trần phải đủ cho kỹ thuật viên đứng thao tác.
- Móc treo trên trần: Điểm treo nằm đúng vị trí bản vẽ để nâng máy và kéo cabin.
- Lỗ kỹ thuật trên sàn: Lỗ cho cáp tải, cáp governor và dây điện được chừa ngay khi đổ bê tông.
- Cửa phòng máy: Cửa khóa được và che kín mưa trước khi lắp tủ điện.
- Thông gió, chống nước và điện: Phòng máy thoáng, không thấm dột và có nguồn điện riêng.
Chỗ đặt máy, móc treo và lỗ sàn nằm trong bê tông nên làm sai gần như phải đục lại, còn cửa, thông gió và điện làm trễ sẽ kéo lùi tiến độ lắp. Theo kinh nghiệm của Phụng Hoàng, pit, phòng máy, lỗ cửa chờ và đà là những chỗ đội xây dựng ít kinh nghiệm hay làm chưa đúng nhất. Phần hố thang bên dưới, chủ nhà có thể xem thêm bài viết: Xây Hố Thang Máy Gia Đình Cần Giám Sát Những Gì?
Sàn Đặt Máy Nên Đổ Bê Tông Hay Gác Đà Thép?
Chỗ đặt máy có thể là sàn bê tông hoặc hệ đà thép gác qua đỉnh giếng. Với thang gia đình và thang tải khách, đội kỹ thuật Phụng Hoàng thường gác thép I200 làm đà đặt máy, bớt được công đoạn đổ sàn phòng máy vốn tốn kém. Thang tải hàng kèm người từ 2.000 kg trở lên thì nên đổ sàn để đặt máy chắc chắn hơn.
Khác biệt giữa 2 cách nằm ở phần việc của nhà thầu. Đổ sàn bê tông thì nhà thầu làm sàn chịu lực theo bản vẽ, chừa lỗ kỹ thuật và móc treo ngay trong lúc đổ. Gác đà thép thì nhà thầu chỉ cần chừa đúng vị trí gối đà trên tường hoặc dầm, phần đà do đơn vị thang máy gác. Dù chọn cách nào, khu vực đặt máy vẫn cần móc treo, nguồn điện chờ sẵn và được che chắn khỏi mưa.
Đổ sàn hay gác đà do đơn vị thang máy quyết định sau khi biết tải trọng, số điểm dừng và chiều cao tầng mái, nên chủ nhà cần chốt cấu hình thang trước khi thi công phòng máy thang máy và đổ bê tông tầng tum. Theo đội kỹ thuật Phụng Hoàng, khoảng 95% thang gia đình và thang tải khách hiện nay không có phòng máy, cấu hình này được phân tích riêng trong bài Thang Máy Gia Đình Không Phòng Máy Là Gì?
Kích Thước Phòng Máy Theo TCVN 6396-20:2017 Cần Đạt Bao Nhiêu?
TCVN 6396-20:2017 không ấn định dài rộng cố định cho phòng máy mà quy định khoảng trống làm việc: chiều cao thông thủy tối thiểu 2,10 m tại khu làm việc, 1,80 m ở lối đi lại và khoảng trống sâu 0,70 m trước tủ điện. Dài rộng thực tế do bản vẽ của đơn vị thang máy quyết định.
Theo hồ sơ tiêu chuẩn của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, tiêu chuẩn này còn hiệu lực và tương đương hoàn toàn EN 81-20:2014. Đây là tiêu chuẩn áp dụng tự nguyện, khác quy chuẩn QCVN bắt buộc, nên các mốc là yêu cầu kỹ thuật nên đạt. Điều 5.2.6.3.2 đặt ra 5 mốc tối thiểu trong bảng dưới đây:
| Thông số | Mức tối thiểu | Ý nghĩa thực tế |
|---|---|---|
| Chiều cao tại khu làm việc | 2,10 m | Đứng thẳng thao tác trên máy kéo, tủ điện |
| Chiều cao lối đi | 1,80 m | Đo tới điểm thấp nhất có thể va đầu |
| Khoảng trống trước tủ điện | Sâu 0,70 m, rộng bằng tủ, không dưới 0,50 m | Đủ chỗ mở tủ và đo kiểm |
| Chỗ bảo trì bộ phận chuyển động | 0,50 x 0,60 m | Kiểm tra phanh, cứu hộ bằng tay |
| Khoảng hở trên bộ phận quay không che | 0,30 m | Tránh va chạm khi máy chạy |
Cả 5 mốc đều tính theo người làm việc bên trong, không theo tải trọng thang. Con số “2.000 x 3.200 x 1.800 mm cho thang 450 kg” nhiều trang nhắc tới chỉ là kích thước tham khảo của từng đơn vị. Muốn có số đúng khi thi công phòng máy thang máy, chủ nhà cần bản vẽ sàn phòng máy do chính đơn vị lắp đặt phát hành.
Nhà Cải Tạo Có Được Làm Phòng Máy Thấp Hơn Không?
Có, trong giới hạn. Thang mới lắp trong tòa nhà đang sử dụng được áp TCVN 6396-21:2020, biên soạn theo EN 81-21:2018. Tiêu chuẩn này cho hạ chiều cao khu làm việc xuống 1,80 m nếu có vạch cảnh báo vàng đen và vật liệu mềm lót dưới trần, cửa phòng máy được thấp còn 1,70 m.
Mức nới chỉ dành cho kết cấu cũ không làm đủ chuẩn được, không phải lý do để nhà xây mới thi công phòng máy thang máy thấp cho đỡ tốn. Phụng Hoàng luôn khuyên không làm pit quá nông, phòng máy quá thấp, vì khi có sự cố nhân viên bảo dưỡng sẽ không còn không gian lánh nạn.
Thi Công Phòng Máy Thang Máy Cần Chừa Sẵn Những Chi Tiết Nào?
Thi công phòng máy thang máy cần chừa sẵn 3 nhóm chi tiết ngay lúc đổ bê tông: điểm treo trên trần, các lỗ kỹ thuật trên sàn cùng ô cửa đúng kích thước. Đục bổ sung khi bê tông đã đông cứng tốn kém hơn nhiều. Mặt sàn còn phải bền, không tạo bụi và không trơn ở chỗ người đứng làm việc (điều 5.2.1.9).
Móc Treo Trần Và Lỗ Kỹ Thuật Trên Sàn
Trần phòng máy cần ít nhất một điểm treo có ghi rõ tải làm việc an toàn, đặt ở vị trí thuận tiện để nâng máy kéo và thiết bị nặng (điều 5.2.1.7). Đội Phụng Hoàng treo palăng vào móc này, móc vào khung trên cabin rồi kéo cabin lên dần để lắp đầu cửa tầng, ngưỡng cửa và nối ray.
Lỗ kỹ thuật trên sàn chỉ nên nhỏ ở mức đủ dùng. Lỗ nằm phía trên giếng phải có gờ chặn cao ít nhất 50 mm so với sàn hoàn thiện để vật rơi không lọt xuống (điều 5.2.6.3.3). Vị trí lỗ phụ thuộc dòng máy, nên nhà thầu chỉ đục theo bản vẽ thiết kế thang máy do đơn vị lắp đặt giao, không chép từ công trình khác.
Cửa Phòng Máy, Chiếu Sáng Và Lối Lên
Khi thi công phòng máy thang máy, ô cửa cần chừa đủ cho cửa cao tối thiểu 2,0 m, rộng 0,60 m. Cửa mở ra ngoài, khóa bằng chìa và mở được từ bên trong không cần chìa (điều 5.2.3.2, 5.2.3.3). Lối lên là nắp sập trên sàn thì lỗ thông qua phải từ 0,80 x 0,80 m và có cơ cấu cân bằng.
Bên trong cần đèn cố định ít nhất 200 lux tại khu làm việc, 50 lux ở lối đi (điều 5.2.1.4.2), đủ để kỹ thuật viên đọc mã lỗi và kiểm tra phanh chính xác. Chỉ người có thẩm quyền được ra vào (điều 5.2.2.1), nên cửa luôn khóa và chìa giao cho người phụ trách thang.
Thông Gió, Chống Nước Và Nguồn Điện Nên Hoàn Thành Trước Mốc Nào?
Khi thi công phòng máy thang máy, thông gió, chống nước và nguồn điện nên hoàn thành trước khi đội kỹ thuật chuyển sang phần lắp điện, lúc tủ điều khiển và biến tần được đấu nối. Hai lỗi Phụng Hoàng gặp nhiều nhất là xin điện 3 pha quá muộn và tới giai đoạn lắp điện vẫn chưa có cửa phòng máy.
Với thang gia đình 4 đến 5 tầng, lắp cơ mất khoảng 7 ngày, lắp điện khoảng 4 ngày. Thủ tục điện 3 pha thường chờ lâu, nộp trễ là thang lắp xong phần cơ rồi đứng chờ điện. Thiếu cửa phòng máy vào mùa mưa thì nước tạt làm thiết bị điện dễ hư ngay khi vừa lắp.
Tiêu chuẩn giả định phòng máy được giữ trong khoảng 5 °C đến 40 °C (điều 0.4.16). Thông gió phải bảo vệ động cơ, thiết bị và cáp điện khỏi bụi, khói độc và độ ẩm. Phòng máy cũng không được làm đường thông gió cho phòng khác (điều 5.2.1.3). Ô thoáng trên tum nên có mái che hoặc lá sách, vì nước vào phòng máy dễ chảy theo lỗ sàn xuống giếng.
Để tìm hiểu thêm hần thông gió của chính giếng thang được phân tích trong bài viết: Giếng Thang Máy: Tìm Hiểu Về Kích Thước, Vách Và Thông Gió
Phần lớn hạng mục khi thi công phòng máy thang máy thuộc phần xây dựng, nên câu hỏi tiếp theo của chủ nhà thường là bên nào chịu trách nhiệm làm.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Thi Công Phòng Máy Thang Máy
Thi Công Phòng Máy Thang Máy Do Bên Nào Làm?
Phần xây dựng gồm sàn bê tông, tường, mái, cửa và chống thấm thường do nhà thầu xây dựng làm theo bản vẽ của đơn vị thang máy. Báo giá của Phụng Hoàng tách riêng các hạng mục làm hố pit, làm phòng máy và cửa phòng máy.
Việc bên nào dựng và bao bọc phòng máy cũng làm giá thang chênh nhau. Sau khi ký hợp đồng, đội kỹ thuật giám sát quá trình xây hố, để biết thêm chi tiết , chủ đầu tư có thể tham khảo thêm chuyên mục dịch vụ giám sát thi công thang máy.
Phòng Máy Không Đủ Cao Thì Còn Lắp Được Thang Không?
Vẫn có phương án, nhưng cần khảo sát tận nơi trước khi thi công phòng máy thang máy. Với nhà thấp trần, Phụng Hoàng chọn máy kéo dạng nằm nhỏ gọn, đưa tủ điện ra ngoài tầng OH và dùng bộ khống chế vượt tốc điện tử. Nhà đang sử dụng còn có thể áp mức nới của TCVN 6396-21:2020 kèm biện pháp cảnh báo theo tiêu chuẩn.
Có Được Dùng Phòng Máy Làm Kho Hoặc Cho Ống Nước Đi Qua Không?
Không. Điều 5.2.1.2.1 của TCVN 6396-20:2017 quy định phòng máy chỉ dùng cho thang máy, không chứa đường ống, cáp hay thiết bị không thuộc thang. Ngoại lệ là thiết bị điều hòa, sưởi phục vụ chính phòng máy (trừ sưởi bằng hơi nước, nước nóng áp suất cao) cùng thiết bị báo cháy, chữa cháy phù hợp.
Previous Post
