5 Dấu Hiệu Nhận Biết Thang Máy Bị Hỏng Và Cách Xử Lý

5 Dấu Hiệu Nhận Biết Thang Máy Bị Hỏng Và Mức Xử Lý Tương Ứng

5 dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng thường gặp nhất gồm cáp tải xuất hiện sợi đứt, khung hố thép ngoài trời nghiêng ra ngoài hoặc mất bass liên kết, nước chảy vào hố thang, cabin rung giật kèm tiếng động lạ, và thang dừng lệch sàn tầng hoặc cửa đóng mở bất thường. Ba dấu hiệu đầu buộc ngưng vận hành ngay, hai dấu hiệu sau cần kỹ thuật viên có mặt trong ngày.

Điều quan trọng không phải kể tên được bao nhiêu biểu hiện, mà là biết biểu hiện nào được phép chờ. Đội ngũ kỹ thuật Phụng Hoàng phân loại theo hậu quả nếu thang chạy thêm một ngày nữa, và gia chủ có thể đối chiếu nhanh năm dấu hiệu theo bảng dưới đây:

3 dấu hiệu đầu tiên trong bảng trên đều chạm tới bộ phận giữ cabin hoặc giữ nguồn điện, nên không còn thiết bị nào phía sau đỡ giúp nếu thang tiếp tục chạy. 2 dấu hiệu cuối vẫn có thiết bị an toàn làm việc, nhưng để lâu thì hỏng hóc lan sang những cụm đắt tiền hơn. Phần tiếp theo đi vào ba dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng ở bậc gấp nhất.

Ba Dấu Hiệu Nhận Biết Thang Máy Bị Hỏng Buộc Phải Dừng Thang Ngay

Ba trường hợp dưới đây thuộc nhóm cắt vận hành lập tức, nghĩa là ngưng cho người sử dụng ngay khi phát hiện chứ không chạy nốt tới lịch hẹn sửa. Điểm chung của cả ba là chúng đụng vào lớp bảo vệ cuối cùng, phần không có thiết bị dự phòng thay thế.

Cáp Tải Xuất Hiện Sợi Đứt Hoặc Tưa

Cáp tải chỉ cần một sợi bị đứt là đủ điều kiện dừng thang, và đây là dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng nghiêm trọng nhất trong cả năm nhóm. Cáp được bện từ nhiều sợi thép nhỏ, sức chịu tải chia đều cho cả bó, nên một sợi đứt chưa làm cáp rơi nhưng cho biết bó cáp đã bước vào giai đoạn mỏi vật liệu, và sợi thứ hai thường tới nhanh hơn nhiều.

Vì cáp nằm trong giếng thang, gia chủ khó tự nhìn thấy, dễ nhận hơn là mẩu bụi thép rơi xuống hố pit hoặc ghi chú của kỹ thuật viên trong biên bản bảo trì gần nhất. Đây là lý do biên bản bảo trì nên được đọc chứ không chỉ ký cho xong.

Khung Hố Thép Ngoài Trời Nghiêng Ra Ngoài Hoặc Mất Bass Liên Kết

Khung hố thép lắp ngoài trời nghiêng ra phía ngoài hoặc mất bass liên kết là tình huống phải dừng thang lập tức. Bass liên kết là các bản mã neo khung giếng vào kết cấu nhà; khi chúng bung ra, hệ ray dẫn hướng bên trong mất điểm tựa và cabin chạy trên một khung đang dịch chuyển.

Cấu hình dễ gặp nhất là thang kính lắp ngoài trời ở hông nhà phố hoặc trong hẻm, nơi nắng, bụi, rêu bám và ron lão hóa làm công trình xuống cấp nhanh hơn hẳn thang trong nhà. Chủ nhà nên đi vòng quanh khung giếng vài tháng một lần và nhìn kỹ ba chỗ: khe hở giữa khung với tường, vết rỉ quanh chân bass, và vết nứt keo ở nẹp kính.

Nước Hoặc Vệt Ẩm Chảy Vào Hố Thang

Khi nước chảy vào hố thang, việc đầu tiên là cắt điện cấp cho thang rồi mới gọi kỹ thuật. Thứ tự này quan trọng vì thiết bị nhạy cảm của thang máy đều là điện tử, từ tủ điều khiển tới cảm biến dừng tầng và mạch cửa; giữ điện cho một hệ đang ẩm thường biến sự cố thấm nước thành hỏng bo mạch, tức là từ việc sấy khô chuyển sang thay linh kiện.

Ở nhà phố, nước thường đến từ mưa tạt qua khe kính giếng ngoài trời, đường ống chôn cạnh vách giếng bị rò, hoặc nước dâng ngược khi khu vực ngập. Gia chủ không nên tự tát nước hay lau hố pit vì đây là không gian chứa giảm chấn cùng thiết bị điện.

Hai Dấu Hiệu Nhận Biết Thang Máy Bị Hỏng Nên Gọi Kỹ Thuật Trong Ngày

Hai dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng còn lại chưa tới mức cắt vận hành, nhưng cũng không chờ được tới kỳ bảo trì. Chúng cho biết một cụm cơ khí hoặc cảm biến đã lệch khỏi trạng thái chuẩn, và khoảng lệch đó lớn dần theo số lượt chạy.

Cabin Rung Giật Hoặc Phát Tiếng Động Lạ Khi Chạy

Thang chạy êm là trạng thái bình thường, nên mọi rung giật và tiếng động lạ đều đáng gọi kỹ thuật trong ngày. Vai trò của biến tần thể hiện rõ qua một so sánh quen thuộc: những bộ tời tự chế không có biến tần luôn chạy giật và rung rắc, tới mức đồ đặt bên trong bị đổ khi vận chuyển.

Nhóm bộ phận thường liên quan gồm ray dẫn hướng và guốc trượt, máy kéo, cụm cửa cabin và cửa tầng. Thời điểm phát ra tiếng động là dữ kiện chẩn đoán có giá trị, bởi kêu lúc cửa đóng mở khác với kêu suốt hành trình, và kêu khi khởi hành khác với kêu lúc dừng tầng. Từng nhóm nguyên nhân được Phụng Hoàng phân tích chi tiết trong bài viết: 5 Lỗi Khiến Thang Máy Kêu To Bất Thường Khi Chạy.

Thang Dừng Lệch Sàn Tầng Hoặc Cửa Đóng Mở Bất Thường

Thang dừng lệch sàn tầng dù chỉ vài centimet vẫn cần xử lý trong ngày, vì đó là bậc hụt mà người bước ra không nhìn thấy trước. Người lớn tuổi, trẻ nhỏ và người đang bưng đồ vấp ngã trước tiên, trong khi độ lệch tăng dần chứ hiếm khi dừng ở mức ban đầu.

Cửa khựng giữa hành trình, cửa đóng rồi bật mở nhiều lần liên tiếp, hoặc cửa đóng chậm hẳn so với trước đều là dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng ở cơ cấu cửa hoặc cảm biến an toàn cửa. Cửa tầng hoạt động nhiều nhất nên cũng hao mòn sớm nhất. Nếu cửa không mở được mà vẫn có người bên trong, hãy giữ liên lạc và chờ kỹ thuật theo hướng dẫn trong bài viết: Cách Xử Lý Khi Bị Mắc Kẹt Trong Thang Máy.

Ba Tình Huống Dễ Nhầm Với Dấu Hiệu Nhận Biết Thang Máy Bị Hỏng

Không phải biểu hiện lạ nào cũng là dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng. Có ba tình huống mà thang đứng yên hoặc hành xử khác thường chính vì thiết bị an toàn đang làm đúng việc của nó, và gọi thợ trong những trường hợp này chỉ tốn thêm một lượt di chuyển mà không sửa gì cả.

Thang báo quá tải và không chịu chạy. Đây là cơ chế bảo vệ. Khi trọng lượng trong cabin vượt mức thiết kế, thang phát chuông cảnh báo rồi giữ nguyên vị trí với cửa mở cho tới khi bớt tải. Chính vì vậy, ngay từ khâu tư vấn cấu hình, đội kỹ thuật thường khuyên chọn tải trọng dư ra một chút so với nhu cầu thực tế. Thang chọn sát nhu cầu sẽ liên tục chạm ngưỡng quá tải trong sinh hoạt hằng ngày, và gia chủ dễ hiểu nhầm rằng thang yếu.

Cửa đang đóng thì bật mở trở lại. Cảm biến an toàn cửa nhận ra vật cản trong khoảng đóng và trả cửa về vị trí mở. Vật cản đôi khi rất nhỏ, chẳng hạn một góc thảm chùi chân, quai túi xách hay vạt áo. Chỉ khi cửa mở lại nhiều lần liên tiếp mà không có vật cản nào thì mới cần gọi kỹ thuật.

Thang dừng lại và đèn cabin vẫn sáng khi mất điện. Thang máy được thiết kế để dừng có kiểm soát khi mất nguồn chứ không rơi tự do. Với công trình có bộ cứu hộ tự động, thang chạy chậm về tầng gần nhất bằng nguồn dự phòng rồi mở cửa. Người trong cabin cần giữ bình tĩnh, bấm nút liên lạc và chờ, tuyệt đối không cạy cửa.

Cách Xử Lý Khi Phát Hiện Dấu Hiệu Nhận Biết Thang Máy Bị Hỏng

Khi thang đã có dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng thuộc nhóm cần can thiệp, thứ tự xử lý quyết định thời gian thang nằm chờ. Chuẩn bị đúng thông tin ngay từ cuộc gọi đầu tiên giúp kỹ thuật viên mang theo đúng linh kiện thay vì phải quay lại lần hai.

4 bước dưới đây là trình tự đội ngũ kỹ thuật Phụng Hoàng hướng dẫn khách hàng thực hiện:

1. Ngừng cho người sử dụng. Đưa hết người ra khỏi cabin và dán giấy thông báo ở các cửa tầng. Với ba dấu hiệu thuộc nhóm dừng ngay, cắt luôn nguồn điện cấp cho thang.
2. Chụp lại hiện trạng trước khi gọi. Hai tấm ảnh có giá trị chẩn đoán cao nhất là ảnh thang lúc bị hư và ảnh các ký tự đang hiện trên bảng nút tầng. Dãy ký tự đó là trạng thái tủ điều khiển báo ra, đọc được nó thì kỹ thuật viên khoanh vùng được nguyên nhân trước khi tới nơi.
3. Gọi đơn vị bảo trì có nhà xưởng và đội kỹ thuật trực 24/7. Đơn vị có xưởng chủ động được linh kiện thay thế, còn công ty thương mại thuần túy phải đặt hàng bên ngoài nên thời gian chờ dài hơn.
4. Ghi lại vào sổ theo dõi thang. Nội dung gồm ngày giờ, biểu hiện quan sát được, ký tự trên bảng nút và cách đã xử lý. Cuốn sổ này giúp phát hiện hỏng hóc lặp lại theo chu kỳ, thứ mà từng lần sửa riêng lẻ không cho thấy.

4 bước trên rút ngắn đáng kể thời gian chờ nhưng không thay thế được việc kiểm tra tại chỗ. Có hai việc gia chủ tuyệt đối không tự làm khi gặp dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng: mở cửa tầng bằng chìa cứu hộ và bước vào giếng thang.

Giảm Rủi Ro Hỏng Hóc Bằng Tần Suất Bảo Trì Và Hồ Sơ Đúng Chuẩn

Phần lớn dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng nêu trên đều có giai đoạn ủ bệnh, và bảo trì đúng tần suất là cách rẻ nhất để bắt được chúng ngay trong giai đoạn đó. Mức phù hợp phụ thuộc vào cường độ sử dụng chứ không phụ thuộc vào giá trị chiếc thang. Đội ngũ kỹ thuật thang máy Phụng Hoàng khuyến nghị hai mức tần suất theo loại công trình như bảng dưới đây:

Khoảng cách giữa hai mức nằm ở số lượt chạy mỗi ngày chứ không ở loại thang, và đây cũng là yếu tố quyết định dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng xuất hiện sớm hay muộn. Công trình cho thuê tại Phan Huy Ích là ví dụ dễ hình dung: căn hộ sáu tầng, hố thang chỉ rộng 900 mm và sâu 900 mm, thang cáp kéo cửa mở tay phục vụ người thuê đi lại liên tục, nên lịch bảo trì hằng tháng được chốt ngay từ lúc bàn giao.

Để nắm rõ các hạng mục kiểm tra mỗi lượt, chủ đầu tư có thể tham khảo thêm bài viết: Quy Trình Bảo Trì Thang Máy Gia Đình Gồm Những Hạng Mục Nào?.

Điều kiện lắp đặt ban đầu cũng quyết định việc bảo trì về sau có làm được tử tế hay không. Với nhà cải tạo, đội kỹ thuật đề nghị hố pit khoảng 800 mm, khoảng hở phía trên tối thiểu 3200 mm lọt lòng và phòng máy quanh 1200 mm; đây là con số tham khảo, tùy công trình và được đội kỹ thuật tính lại khi khảo sát. Ý nghĩa thật của chúng là không gian lánh nạn cho thợ làm việc trong giếng, thứ mà hố pit quá nông hay phòng máy quá thấp không thể có.

Sửa muộn hầu như luôn đắt hơn sửa sớm. Một công trình thang tải hàng ở Bình Phước từng phải nới lại kích thước cabin sau khi đã lắp xong, và riêng chi phí sửa đã bằng một nửa tiền làm mới cả chiếc thang.

Bộ hồ sơ đi kèm cũng cần được giữ đầy đủ. Chủ đầu tư nhận kết quả kiểm định an toàn cùng lý lịch thang máy khi bàn giao, và thang có tem kiểm định thì mới đủ điều kiện hoạt động. Lưu đủ hồ sơ giúp kỳ kiểm định thang máy tiếp theo diễn ra nhanh gọn và có căn cứ đối chiếu tình trạng thiết bị qua từng năm.

FAQ – Câu Hỏi Thường Gặp Về Dấu Hiệu Nhận Biết Thang Máy Bị Hỏng

Thang máy kêu to có phải dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng không?

Đúng, nhưng ở mức gọi kỹ thuật trong ngày chứ chưa phải dừng thang. Tiếng kêu cho biết một cụm cơ khí đã lệch khỏi trạng thái chuẩn, thường là ray dẫn hướng, guốc trượt, cụm cửa hoặc máy kéo.

Thang dừng lệch sàn tầng vài centimet có nguy hiểm không?

Có, chủ yếu ở rủi ro vấp ngã với người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Đây là dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng thuộc nhóm gọi kỹ thuật trong ngày, vì độ lệch tăng dần theo số lượt chạy.

Nước vào hố thang thì gia chủ tự lau được không?

Không nên. Việc cần làm ngay là cắt điện cấp cho thang rồi gọi kỹ thuật, vì hố pit chứa giảm chấn và thiết bị điện.

Bao lâu nên bảo trì thang máy một lần?

Thang tải hàng và thang tải khách phục vụ nhà trọ, căn hộ dịch vụ, khách sạn mini nên bảo trì 1 tháng 1 lần. Thang máy gia đình có tần suất đi lại thấp thì 2 đến 3 tháng 1 lần là hợp lý.

Khi gọi sửa chữa thang máy cần gửi trước những thông tin gì?

Ảnh chụp thang lúc bị hư và ảnh các ký tự đang hiện trên bảng nút tầng. Kèm theo nên nói rõ dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng xuất hiện từ khi nào và lần bảo trì gần nhất cách đây bao lâu.