Chiều Sâu Hố Pit Thang Máy Bao Nhiêu Là Đạt Chuẩn?

Chiều Sâu Hố Pit Thang Máy Bao Nhiêu Là Đạt Chuẩn?

Chiều sâu hố pit thang máy không có con số duy nhất cho mọi loại thang. Với thang gia đình cáp kéo nhà phố 4–5 tầng, khoảng 800 mm là mốc Phụng Hoàng thường tư vấn để đủ chỗ thao tác và bảo trì về sau. Đây là khuyến nghị thực tế, không phải con số luật định.

Bản chất cần hiểu đúng là quy chuẩn Việt Nam không ấn định hố pit phải sâu đúng bao nhiêu milimet. QCVN 02:2019/BLĐTBXH yêu cầu đáy hố phải có ít nhất một không gian lánh nạn cho người khi cabin hạ xuống vị trí thấp nhất và đứng trên bộ giảm chấn. Một hố pit đạt chuẩn vì thế là hố còn đủ khoảng an toàn cho cấu hình thang đã chọn, không phải hố chạm đúng một con số.

Từ đó, chiều sâu hố pit thang máy nên được nhìn qua bốn lớp: yêu cầu an toàn theo quy chuẩn, thông số nhà sản xuất cho từng model máy kéo, kích thước trên bản vẽ được duyệt, và khuyến nghị thi công như mốc 800 mm. Bốn lớp này bổ sung cho nhau, và con số chốt luôn phải khớp cấu hình cụ thể của công trình.

Cách Đo Và Tra Chiều Sâu Hố Pit Thang Máy Theo Cấu Hình

Muốn biết chiều sâu hố pit thang máy của mình đủ hay chưa, chủ nhà cần đo đúng điểm quy chiếu rồi mới đối chiếu với cấu hình thang. Đo sai điểm bắt đầu là nguyên nhân phổ biến khiến con số lệch ngay từ khâu chuẩn bị mặt bằng.

Cách Đo Chiều Sâu Hố Pit Thang Máy Từ Cốt 0.0

Cách đo chiều sâu hố pit thang máy là đo theo phương thẳng đứng từ mặt sàn tầng dừng thấp nhất đã hoàn thiện, tức cốt 0.0, xuống đáy hố thang. Định nghĩa này lấy theo TCVN 7628-1:2007, trong đó hố pit là phần giếng thang nằm dưới mặt sàn tầng dừng thấp nhất.

Điểm dễ bỏ sót là phải đo trên mặt sàn đã hoàn thiện. Đo từ nền đất thô khi chưa cán vữa, chưa chống thấm và chưa lát, con số sẽ dôi vài centimet khiến đáy hố hụt so với thiết kế. Cũng cần phân biệt hố pit với OH (overhead) là khoảng trống ở đỉnh giếng, vì đây là hai đại lượng khác nhau. Trước khi kết luận đào được bao sâu, nên kiểm tra thêm ba điểm ở đáy hố:

• Kết cấu ngầm: có bể phốt, bể nước hay đường ống đi qua vị trí hố không.
• Nền đất: nền có yếu, dễ sụt hoặc cần gia cố không.
• Nước ngầm: khu vực có hay đọng nước, thấm ngược vào hố không.

Bảng Tra Hố Pit Theo Truyền Động, Tải Trọng Và Số Tầng

Chiều sâu hố pit thang máy phụ thuộc trước hết vào loại truyền động, sau đó mới tới tải trọng và số tầng. Bảng dưới là dải tham khảo theo thực tế thị trường và số liệu thiết kế định hướng, không phải con số bắt buộc theo luật.

Mỗi con số trong bảng đều gắn với một loại thang và điều kiện riêng. Số cuối cùng của chiều sâu hố pit thang máy vẫn phải lấy theo bản vẽ nhà sản xuất và bản vẽ thi công được duyệt.

Vì Sao Mỗi Công Trình Cần Một Chiều Sâu Hố Pit Thang Máy Khác Nhau

Hố pit sâu hay nông là hệ quả của cấu hình thang, vì đáy hố phải chứa đủ hành trình giảm chấn cộng khoảng lánh nạn khi cabin hạ tới đáy. Con số này suy ra từ kỹ thuật, không phải chọn tuỳ ý cho dễ xây.

Cùng một khoảng đó, chiều sâu hố pit thang máy sẽ đổi theo nhiều biến số: loại truyền động và kiểu máy kéo (nhiều công trình dùng máy kéo dạng nằm, còn gọi là máy con heo), tải trọng, tốc độ định mức, kiểu giảm chấn, bố trí cabin và đối trọng, thiết kế nhà sản xuất, cùng nền móng và kết cấu ngầm tại chỗ. Tốc độ càng cao thì hành trình giảm chấn càng dài, kéo theo hố phải sâu hơn.

Quy chuẩn áp dụng cũng khác nhau theo loại thang. Thang máy gia đình chạy tốc độ đến 0,3 m/s thuộc phạm vi QCVN 32:2018/BLĐTBXH, còn thang chở người tốc độ cao hơn hoặc lắp trong nhà nhiều tầng thuộc QCVN 02:2019/BLĐTBXH. QCVN 02:2019 loại trừ rõ thang gia đình và thang tốc độ từ 0,15 m/s trở xuống, nên không thể mang điều khoản của quy chuẩn này áp cho thang gia đình và ngược lại. Hệ quả là hố sâu hơn không tự động chuẩn hơn, còn làm hố nông đi chỉ để bớt phần xây dựng lại càng rủi ro.

Nhà Cải Tạo Không Đào Được Hố Pit Sâu Thì Làm Sao?

Khi hiện trạng không cho đào đủ chiều sâu hố pit thang máy, vẫn có phương án kỹ thuật để lắp thang an toàn, nhưng đó là lựa chọn có điều kiện chứ không phải tự ý giảm hố. Khảo sát nhà phố tại TP.HCM cho thấy đào hố pít không được là vướng mắc thường gặp, bên cạnh hẻm nhỏ và nhà đang sinh hoạt.

Với thang mới lắp trong nhà đang sử dụng, giải pháp pit nông dựa trên TCVN 6396-21:2020 cho phép giảm khoảng đáy hố, nhưng phải thêm cơ cấu dừng hai cấp (dừng điện rồi dừng cơ) và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước khi lắp; tiêu chuẩn này ghi nhận hố sâu không quá 0,5 m thì không cần thang leo xuống. Hướng thứ hai là đổi sang truyền động thuỷ lực hoặc trục vít, vốn chỉ cần hố 60–200 mm. Nếu chỉ cần nâng người với tốc độ rất thấp, sàn nâng theo TCVN 6396-41:2018 (đến 0,15 m/s) lắp được với hố gần bằng không. Khi trần thấp, kỹ thuật thường dùng máy con heo, đặt tủ điện ngoài tầng OH và dùng bộ khống chế vượt tốc kiểu điện, như phương án thang gia đình không phòng máy.

Kinh nghiệm thực tế cho thấy hố nhỏ vẫn có lời giải. Ở công trình Phan Huy Ích, một căn hộ cho thuê 6 tầng có vị trí đặt thang rất chật, hố thang chỉ 900 x 900 mm, đội kỹ thuật Phụng Hoàng vẫn thiết kế được thang cáp kéo cửa mở tay để người thuê đi lại thuận tiện. Điều cần nhớ là mọi phương án pit nông đều phải khớp bản vẽ được duyệt, bởi sai lệch giữa hố đã thi công và bản vẽ mới là rủi ro tốn kém nhất. 

Kỹ thuật viên Phụng Hoàng lắp đặt giếng thang trong công trình thi công thang tải hàng kèm người tại Tiền Giang

>> Xem thêm dự án thực tế từ Phụng Hoàng: Thang Tải Hàng Kèm Người Tại Tiền Giang – Công Ty Lốp Advance

Rủi Ro Khi Hố Pit Sai Bản Vẽ Và Cách Chống Thấm, Nghiệm Thu

Hố pit đổ bê tông xong mà lệch bản vẽ được duyệt sẽ kéo theo đục phá, đội chi phí và chậm kiểm định. Vì vậy, hố pit nên thi công sau khi có bản vẽ xác nhận, không làm trước theo phỏng đoán. Trong báo giá, hạng mục đào hố pit vốn tách riêng khỏi phần thân thang, nên một thay đổi ở đáy hố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và ngân sách.

Khi sai lệch chiều sâu hố pit thang máy so với thiết kế, hệ quả thường gặp gồm: thiếu chỗ cho thiết bị và không gian lánh nạn, phải đục lại đáy hoặc kết cấu, phải đổi cốt cửa và cấu hình lắp đặt, kèm chậm ở khâu lắp đặt lẫn kiểm định. QCVN 02:2019 còn yêu cầu đáy hố ở nơi có không gian tiếp cận phía dưới phải chịu được tải trọng theo quy định, nên đáy hố không chỉ là chuyện sâu nông mà còn là chuyện kết cấu. Muốn nắm khung pháp lý áp dụng, bạn có thể xem thêm bài tiêu chuẩn thang máy theo QCVN và TCVN.

Về chống thấm và nghiệm thu, chủ nhà nên kiểm soát vài điểm cốt lõi:

• Giữ đáy hố khô ráo: đổ bê tông đủ dày và xử lý chống thấm ngay khi làm đáy hố.
• Có phương án thoát nước: bố trí chỗ thoát hoặc bơm hút để nước không đọng trong hố.
• Nghiệm thu theo an toàn: hố đạt khi còn đủ không gian lánh nạn và đáy chịu tải theo quy chuẩn, không chỉ nhìn con số chiều sâu.

Một dấu hiệu cần nhớ: khi nước chảy vào hố thang, hãy dừng thang ngay để tránh hư hại thiết bị điện, rồi mới xử lý thấm và thoát nước.

Những Yếu Tố Khảo Sát Hố Pit Trước Khi Thi Công

Trước khi đào hố pit, việc xác định chiều sâu hố pit thang máy phù hợp bắt đầu từ dữ liệu khảo sát đầy đủ. Với nhà cải tạo hoặc nhà đang ở, khảo sát trực tiếp gần như bắt buộc, vì bản vẽ cũ thường không phản ánh hết hiện trạng pit, đà và khoảng trống thực tế.

Khảo sát trực tiếp giúp xác định hố pit đào được bao sâu trước khi chốt phương án.

Dưới đây là 6 yếu tố đội ngũ kỹ thuật Phụng Hoàng sẽ cần khảo sát chủ đầu tư trước khi tiến hành thi công:

• Số điểm dừng: thang phục vụ mấy tầng, mấy cửa.
• Kích thước hố thang: đo chiều rộng và chiều sâu, lấy ở điểm hẹp nhất nếu tận dụng lọt lòng cầu thang bộ.
• Loại hố: khung hố sắt bọc kính hay hố bê tông.
• Hiện trạng đáy hố: có bể ngầm, đường ống, nền yếu hay đọng nước không.
• Tải trọng dự kiến: nhu cầu 320 kg, 450 kg hay 630 kg theo số người dùng.
• Tình trạng công trình: nhà xây mới hay cải tạo, đang ở hay đã bàn giao mặt bằng.

Chỉ với 3 dữ liệu đầu vào cơ bản bao gồm số điểm dừng, kích thước hố thang và loại hố, kỹ sư đã báo giá sơ bộ chính xác khoảng 90%. Vì các biến số còn lại phụ thuộc hiện trạng, gửi thêm ảnh vị trí và kích thước sẽ giúp loại sớm phương án không phù hợp trước khi đào hố. Để hình dung cấu hình hợp với hố pit hiện có, bạn có thể xem thêm bài viết phân tích chi tiết về kích thước thang máy gia đình cho nhà nhỏ và quy trình lắp đặt thang máy gia đình trước khi liên hệ khảo sát.

FAQ – Câu Hỏi Thường Gặp Về Chiều Sâu Hố Pit Thang Máy

1. Hố pit thang máy 600 mm có lắp được không?

Được, tuỳ cấu hình thang. Nhiều thang gia đình cáp kéo hoặc thang nhập khẩu vẫn chạy tốt với chiều sâu hố pit thang máy khoảng 600 mm, miễn còn đủ không gian lánh nạn và đúng bản vẽ được nhà sản xuất duyệt.

2. Có thang máy nào không cần hố pit không?

Có, nhưng đúng nghĩa không hố pit chỉ áp dụng cho sàn nâng tốc độ đến 0,15 m/s theo TCVN 6396-41 hoặc một số dòng thuỷ lực, trục vít. Thang cáp kéo tốc độ thông thường vẫn cần hố pit để chứa hành trình giảm chấn và khoảng an toàn.

3. Chiều sâu hố pit thang máy sâu hơn bản vẽ có sao không?

Sâu hơn một chút thường xử lý được bằng cách kê, đệm theo hướng dẫn nhà sản xuất. Dù vậy vẫn nên báo cho kỹ thuật để không lệch cốt cửa và vị trí giảm chấn, vì sai cốt cửa ảnh hưởng đến thẩm mỹ lẫn vận hành.

4. Hố pit bị thấm hoặc có nước phải làm gì?

Ngắt điện, ngừng vận hành thang, thoát hoặc bơm hết nước rồi chống thấm lại đáy hố. Nước đọng có thể làm hư thiết bị điện, nên cần xử lý dứt điểm trước khi cho thang chạy lại.