Cấu Tạo Thang Máy Gia Đình Và Bộ Phận Nào Cần Bảo Trì?

Chủ nhà thường chỉ thấy cabin và cửa tầng, còn phần lớn bộ phận quyết định thang chạy êm hay đứng im lại nằm khuất trong giếng. Nắm được cấu tạo thang máy gia đình theo vị trí, gia chủ sẽ mô tả lỗi rõ hơn khi gọi kỹ thuật và đọc hiểu biên bản sau mỗi buổi bảo trì.

Cấu Tạo Thang Máy Gia Đình Gồm Những Bộ Phận Nào?

Cấu tạo thang máy gia đình chia thành 5 khu vực: máy kéo và tủ điều khiển, giếng thang và nóc cabin, đáy giếng và dưới cabin, trong cabin, ngoài cửa tầng. Mỗi khu vực có một nhóm bộ phận riêng, cũng là một chặng kỹ thuật viên Phụng Hoàng kiểm theo thứ tự mỗi lần bảo trì.

Bảng dưới đây tóm tắt 5 khu vực trong cấu tạo thang máy gia đình, kèm bộ phận chính và việc kỹ thuật viên kiểm ở từng khu vực:

Đi đủ 5 khu vực trong cấu tạo thang máy gia đình mất khoảng 60 phút cho một lần bảo trì. Trước khi mở tủ điện, kỹ thuật viên hỏi người dùng về tình trạng thang rồi đi cabin lên xuống 3 lần, dừng ở các tầng. Danh sách hạng mục chi tiết của từng buổi nằm ở bài viết quy trình bảo trì thang máy gia đình.

Cụm Máy Kéo Và Tủ Điều Khiển Nằm Ở Đâu, Làm Gì?

Máy kéo, phanh, puly kéo cáp và governor nằm ở đỉnh giếng. Tủ điều khiển chứa biến tần, aptomat, rơ le và đi kèm bộ cứu hộ khi mất điện, thường đặt ngoài giếng ở tầng trên cùng. Đây là khu vực đầu tiên trong cấu tạo thang máy gia đình mà kỹ thuật viên kiểm mỗi buổi bảo trì.

Ba phần của cấu tạo thang máy gia đình trên công trình thật của Phụng Hoàng: giếng thang khung nhôm kính, tủ điều khiển kèm bộ cứu hộ và cabin.

Máy Kéo, Phanh Và Governor Ở Đỉnh Giếng

Máy kéo quay puly để kéo cáp, phanh gắn trên máy kéo giữ cabin đứng yên khi dừng tầng, governor theo dõi tốc độ cabin. TCVN 6396-20:2017 (EN 81-20:2014) điều 5.9.2.2.1.1 yêu cầu phanh tự đóng khi mất nguồn điện, điều 5.6.2.2.1.1 cho governor tác động khi tốc độ đạt ít nhất 115% tốc độ định mức.

Theo đội kỹ thuật Phụng Hoàng, khoảng 95% thang gia đình và thang tải khách hiện nay là thang không phòng máy. Phụng Hoàng thường gác thép I200 qua đỉnh giếng làm đà đặt máy, bỏ công đoạn đổ sàn phòng máy tốn kém. Nhà thấp trần thường dùng máy kéo dòng nằm nhỏ gọn (thợ quen gọi là máy con heo) đi cùng governor điện.

Ở khu vực này, việc quan trọng nhất là kiểm má phanh và khe hở phanh. Để biết thêm khi nào cần chỉnh má phanh, chủ đầu tư có thể tham khảo thêm bài viết: Phanh Thang Máy Hoạt Động Thế Nào Và Cần Bảo Trì Ra Sao?

Tủ Điều Khiển Và Bộ Cứu Hộ

Tủ điều khiển nhận lệnh gọi tầng và cấp điện cho máy kéo qua biến tần. Ở nhà thấp trần, Phụng Hoàng thường đặt tủ điện ngoài giếng tại tầng trên cùng để tiện bảo trì. Mọi thang Phụng Hoàng lắp đều có sẵn bộ cứu hộ khi mất điện, không phải hạng mục tùy chọn.

Mỗi lần bảo trì, kỹ thuật viên đo điện áp nguồn, siết lại đầu dây và kiểm chế độ nạp của bộ cứu hộ. Dấu hiệu hỏng của biến tần nằm ở bài biến tần thang máy, còn cách bộ cứu hộ đưa cabin về tầng có trong bài thang máy gia đình bị mất điện.

Giếng Thang Và Đáy Pit Có Những Bộ Phận Nào Gia Chủ Không Thấy?

Trong giếng thang có ray dẫn hướng, cáp tải, đối trọng, guốc trượt, công tắc hạn chế hành trình và cáp điện dọc giếng. Đáy pit có giảm chấn và bộ căng cáp governor, dưới sàn cabin có má phanh hai bên. Phần này của cấu tạo thang máy gia đình chỉ kiểm được từ nóc cabin hoặc dưới pit.

Giếng Thang Và Nóc Cabin

Ray dẫn hướng giữ cabin và đối trọng chạy thẳng, guốc trượt (shoe) ôm lấy ray, cáp tải treo cabin ở một đầu và đối trọng ở đầu kia. Từ nóc cabin, kỹ thuật viên kiểm bulông nối ray, đầu treo cáp và độ căng đều giữa các sợi cáp.

Trong thang có tới 3 bộ phận cùng mang tên “đối trọng”: đối trọng cân bằng cabin, quả đối trọng kéo cửa tầng tự đóng và đối trọng governor (bộ căng cáp governor). Cách kiểm đối trọng cabin nằm trong bài đối trọng thang máy. Riêng cáp tải có sợi bị đứt là lý do phải dừng thang ngay, không chờ tới kỳ bảo trì.

Đáy Giếng Và Dưới Cabin

Đáy pit chứa giảm chấn, công tắc hạn chế hành trình dưới và bộ căng cáp governor. Dưới sàn cabin có má phanh trái, phải cùng guốc trượt dưới. TCVN 6396-20:2017 (EN 81-20:2014) điều 5.8.1.1 yêu cầu giảm chấn ở cả phía dưới cabin lẫn phía dưới đối trọng, nên một pit thường có ít nhất 2 cụm giảm chấn.

Tại đáy giếng, kỹ thuật viên kiểm khe hở má phanh, công tắc quá tải và giữ pit khô sạch. Nước chảy vào hố là lúc phải cúp thang ngay để không hư thiết bị điện tử. Chiều sâu pit cho từng loại thang có ở bài chiều sâu hố pit thang máy.

Cabin Và Cửa Tầng Gồm Những Gì Gia Chủ Chạm Vào Mỗi Ngày?

Trong cabin có bảng điều khiển, đèn, điện thoại nội bộ, chuông cứu hộ, cửa cabin và cảm biến an toàn cửa. Ngoài mỗi tầng có cửa tầng, khóa cửa tầng và bảng gọi tầng. Đây là nhóm bộ phận trong cấu tạo thang máy gia đình mà gia chủ phát hiện bất thường sớm nhất, vì cả nhà dùng hằng ngày.

Bên Trong Cabin

Khung cabin, vách, sàn, trần, tay vịn và cửa cabin là phần Phụng Hoàng tự gia công tại xưởng. Thiết bị điện trong cabin gồm bảng điều khiển, đèn, điện thoại nội bộ, chuông cứu hộ và cảm biến an toàn cửa, đều được kiểm mỗi lần bảo trì cùng rãnh dẫn hướng cửa.

Cảm biến cửa là bộ phận gia chủ nên để ý trong nhóm này, vì hư cảm biến cửa là một trong các nguyên nhân gây kẹt cửa. Thấy cửa đóng nửa chừng rồi bật lại nhiều lần, gia chủ nên báo kỹ thuật thay vì cố bấm nút đóng.

Cửa Tầng Và Bảng Gọi Tầng

Mỗi tầng có cửa tầng chạy trên ray riêng, bảng gọi tầng và khóa cửa tầng giữ cánh đóng chặt khi cabin không đứng ở tầng đó. Vật nhỏ như sỏi, đinh vít kẹt dưới ngưỡng cửa (sill) là một trong 3 nguyên nhân kẹt cửa Phụng Hoàng hay gặp, cùng với hư biến tần cửa và cảm biến cửa.

Khe ngang giữa ngưỡng cabin và ngưỡng cửa tầng cũng có giới hạn: TCVN 6396-20:2017 (EN 81-20:2014) điều 5.3.4.1 quy định không quá 35 mm. Các điểm cần soát khi nhận bàn giao cửa có trong bài nghiệm thu cửa tầng thang máy.

Không phải công trình nào cũng dùng cửa tự động. Ở công trình căn hộ cho thuê 6 tầng tại Phan Huy Ích, hố chỉ 900 x 900 mm, Phụng Hoàng làm thang cáp kéo với cửa mở tay. Đó là ca hiếm, vì hố dưới 1.000 mm thường không nên lắp thang.

Bộ Phận Nào Của Thang Máy Gia Đình Hay Hỏng Và Cần Bảo Trì Kỹ?

Theo thông tin từ đội ngũ kỹ thuật thang máy Phụng Hoàng, 5 lỗi gặp nhiều nhất ở thang gia đình nằm ở cửa, bộ đếm tầng, nút nhấn, nguồn cấp và dây điện. Mỗi lỗi thường xử lý trong khoảng 30-60 phút. Biết lỗi gắn với bộ phận nào giúp gia chủ mô tả đúng triệu chứng khi gọi kỹ thuật, rút ngắn thời gian thang phải dừng.

Bảng dưới đây ghép 5 lỗi hay gặp với bộ phận gây ra và dấu hiệu gia chủ có thể tự nhận ra:

Cả 5 lỗi trên đều nằm ở chỗ cả nhà chạm vào hoặc chỗ môi trường tác động, không lỗi nào nằm ở máy kéo. Nhà có chuột nên báo kỹ thuật viên kiểm dây điện của thang. Với lỗi dừng tầng, TCVN 6396-20:2017 (EN 81-20:2014) điều 5.12.1.1.4 đặt độ chính xác dừng tầng ở mức ±10 mm, nên sàn cabin lệch thấy rõ bằng mắt là lúc nên báo kỹ thuật.

Các hạng mục thay nhỏ Phụng Hoàng làm nhiều nhất là bình cứu hộ, photocell (mắt thần cửa), hộp giới hạn (công tắc giới hạn hành trình), đèn, quạt, hộp nhớt (hộp châm dầu ray), shoe và biến tần cửa. Thang máy gia đình nên bảo trì 2 hoặc 3 tháng 1 lần, để nắm rõ hơn mốc thời gian bảo trì, chủ đầu tư có thể xem thêm bài viết bảo trì thang máy gia đình bao lâu 1 lần. Ba dấu hiệu buộc phải dừng sử dụng thang ngay được Phụng Hoàng phân tích trong bài viết dấu hiệu nhận biết thang máy bị hỏng.

Linh Kiện Thay Thế Có Sẵn Hay Phải Chờ?

Phần lớn linh kiện thay thế Phụng Hoàng có sẵn trong kho. Trong cấu tạo thang máy gia đình, phần sắt và inox như khung hố, cabin, cửa, bao che, đối trọng, bệ máy được tự gia công tại xưởng. Máy kéo, tủ điện, cáp, ray, guốc trượt, ty cáp, governor và vật tư điện là hàng nhập khẩu.

Hàng phi tiêu chuẩn như cửa 4 cánh khổ lớn, máy kéo, tủ điện công suất lớn phải đặt và chờ khoảng 45-60 ngày. Gói bảo trì toàn diện của Phụng Hoàng thay mọi thiết bị hư hỏng trừ máy kéo, vì vậy lúc ký hợp đồng, gia chủ nên hỏi rõ bộ phận nào nằm trong gói, bộ phận nào tính riêng. Các gói đang áp dụng có ở trang dịch vụ bảo trì sửa chữa thang máy.

FAQ – Câu Hỏi Thường Gặp Về Cấu Tạo Thang Máy Gia Đình

1. Thang Máy Gia Đình Không Phòng Máy Thì Máy Kéo Đặt Ở Đâu?

Phụng Hoàng thường gác thép I200 qua đỉnh giếng làm đà đặt máy, bỏ công đoạn đổ sàn phòng máy. Với nhà thấp trần, máy kéo thường là dòng nằm nhỏ gọn đi cùng governor điện, còn tủ điện đặt ngoài giếng ở tầng trên cùng để tiện bảo trì.

2. Chủ Đầu Tư Có Nên Tự Bảo Trì Thang Máy Gia Đình Được Không?

Không nên tự tiến hành công tác bảo trì, vì thang máy là thiết bị an toàn và hầu hết bộ phận trong cấu tạo thang máy gia đình nằm khuất trong giếng. Việc gia chủ làm được là báo lỗi sớm, gửi kèm ảnh thang lúc hư và ảnh ký tự hiện trên bảng gọi tầng, còn việc mở tủ điện, lên nóc cabin hay xuống pit cần để kỹ thuật viên làm.

3. Thang Hãng Khác Có Được Phụng Hoàng Nhận Bảo Trì Không?

Có. Phụng Hoàng nhận bảo trì thang hãng khác khi hợp đồng với đơn vị cũ đã hết. Kỹ thuật viên kiểm tình trạng thang trước, bộ phận nào cần thay thì báo giá thay trước khi ký hợp đồng bảo trì, chi phí tùy công trình.